Franja

Zadetki iskanja

  • suppléer [süplee] verbe transitif dopolniti, (dopolnilno) dodati; nadomeščati; verbe intransitif doprinesti tisto, kar manjka (à quelque chose čemu), kompenzirati nezadostnost, nedostatek

    si tu ne peux réunir toute la somme, je suppléerai le reste če ne moreš zbrati cele vsote, bom ostalo dodal jaz
    suppléer un professeur, un juge nadomeščati profesorja, sodnika
    suppléer une lacune zapolniti, zamašiti vrzel
    sa bonne volonté suppléera à son manque d'initiative njegova dobra volja bo kompenzirala njegovo pomanjkljivo iniciativnost
  • sup-pleō (sub-pleō) -ēre -plēvī -plētum (sub in *pleō -ēre; prim. plēnus)

    1. zopet (spet, znova) napolniti (napolnjevati), dopolniti (dopolnjevati): fiscellam, amurcam Ca., sanguine venas O., vulnera supplevit lacrimis O., adiectoque cavae supplentur corpore rugae O., suppletis (sc. oleo) lucernis Pr., simili mixtura vas suppleatur Col., quod (sc. aerarium) si ambitione exhauserimus, per scelera supplendum erit T.

    2. klas. le metaf.
    a) (kaj nastajajočega, nepopolnega, ne polnoštevilnega) izpopolniti (izpopolnjevati), spopolniti (spopolnjevati), dopolniti (dopolnjevati), doda(ja)ti, (zopet) narediti (delati) kaj polnoštevilno, kompletirati, nadomestiti (nadomeščati): Aus. idr., ut … id scriptum, quodcumque defendemus, suppleatur Ci., usum provinciae (potrebno v provinci) supplere Ci., de bibliotheca tua supplenda Ci. ep., si fetura gregem suppleverit V., dum suppleri summa queatur Lucr., ex alio acervo quantumcumque mensurae defuit, supplet Col., consumptos iterum deae supplent Eurydices colus Sen. tr., senatorum censum Suet., alii Hirtium (sc. putant), qui etiam (sc. Caesaris) Gallici belli novissimum imperfectumque librum suppleverit Suet., multis incendiorum damna supplevit Suet. je s prispevkom nadomestil škodo, nastalo v požarih, remis Zephyros supplere Stat. z veslanjem (veslaje) pomagati Zefirjem (Večernikom); z osebnim obj.: supplete ceteros Ci. dodajte še druge (da bo število polno); pesn.: inania moenia supplere O. zopet obljuditi (naseliti, poseliti); abs.: supplet enim iste Ci.; occ. kot voj. t.t. (dele vojske) dopolniti (dopolnjevati), (po)polniti (popolnjevati), izpopolniti (izpopolnjevati), narediti (delati) polnoštevilne = novačiti, nabirati (na naboru): legiones Antonius ap. Ci., L., subito delectu suppletae legiones T. dopolnjene, polnoštevilne, supplere remigio naves L., remigium supplet V., decurias supplere Suet., ad supplenda exercitus damna (vrzeli) T., exercitum iunioribus supplet Iust.
    b) nadomestiti (nadomeščati), zastopati, starejše nadomestovati, namestovati: locum parentis Sen. tr., solis vicem Plin. iun.
  • sup-plex -plicis, abl. sg. -ī, subst. in pesn. -e, gen. pl. (le subst.) -um, redko -ium, v pl. n. le abl., adv. suppliciter (sub in placāre)

    1. kolena pripogibajoč (pripognivši), kolena upogibajoč (upognivši), klečé, klečèč, na kolenih: supplex te ad pedes abiciebas quid petens? Ci., ego me plurimis pro te supplicem abieci Ci., gener a Pisonis consulis pedibus supplex reiciebatur Ci.

    2. ponižujoč se, ponižen, ponižno (milo, živo) proseč, pomoči (varstva, zavetja) proseč, moledujoč: dico … regem spoliatum regno … ad alios se reges … supplicem contulisse Ci., a te supplex fratris salutem petit Ci., ut in miseros ac supplices misericordiā usus videretur C., deos … adoravi veniamque supplex poposci L., supplex venit rogatum Auct. b. Alx., do manus scientiae, supplex et oro H., dicitur … multa Iovem manibus supplex orasse supinis V., supplex tua numina posco V., patrem supplex miseranda rogabo Stat.; z dat.: alicui supplicem fieri ponižno (po)prositi koga: ut tibi fierem supplex Pl.; alicui supplicem esse ponižno prositi koga: Pl., Ter. idr., Socrates … nec iudicibus supplex fuit Ci., quam multitudinem videtis … supplicem vobis Ci., tam tibi sum supplex, quam tu mihi saepe fuisti O.; s finalnim stavkom: veniebat ad me supplex, ut se defenderem Ci., cum se Alcibiades adflictaret lacrimansque Socrati supplex esset, ut sibi virtutem traderet Ci. Kot adv.: Plin., Suet., Iust., Amm. idr., suppliciter demisseque respondere Ci., suppliciter loqui C., suppliciter orare vitam L., postulare multo minaciter magis quam suppliciter L., preces suppliciter admotae Cu., suppliciter aram venerari V., suppliciter tristis V. kot kak varstva proseči, cerea (sc. effigies) suppliciter stabat H., suppliciter vestros quisque rogate deos O.; enalaga: tendit ad vos manus supplices Ci., supplice dextra Val. Fl., supplici oratione falli Ci., orat multis et supplicibus verbis Ci. ep., voce supplici postulare S. (prim.: uxor Arminii … neque voce supplex T.), supplice voce rogant O., si captivae apud dominum vitae necisque suae vocem supplicem mittere licet L., num vocem supplicem misit? Cu., dominamque potentem supplicibus supera donis V. z molitvami in darovi, iramque minasque supplicibus supera votis V. s pobožnimi zaobljubami, supplice vitta H., querelis supplicibus Tib., limina … lacrimis umida supplicibus Pr., supplicibus dominum lassare libellis Mart. s pis(me)nimi prošnjami, s prosili. Kot subst. m pomoči (varstva, zavetja) proseč človek, pri kom pomoč (varstvo, zavetje) iščoč prošnjík, ponižni prosilec, pribežnik: repudiatio supplicum superbiam … coarguit Ci., ramos oleae ac velamenta alia supplicium porrigentes orare (= orabant) L., quodsi apud eos supplicibus locus non sit L., tu supplice digno dignior Val. Fl., vester est supplex Ci., levate hunc aliquando supplicem vestrum Ci., socii populi Romani, supplices vestri Ci., supplicibus tuis parcas H. svojim oboževalcem, supplex paternus (pri očetu) Sen. tr.; z gen. (pri kom oz. h komu): quem vos supplicem vestrae misericordiae … sustentate Ci., quem cum supplicem dei videret in ara sedentem N., qui supplicibus deorum nocuissent N., eorum (sc. simulacrorum ararumque) supplices N. ponižno proseči ob … , supplex tui numinis Sen. tr., domus inimicae Ps.-Q. (Decl.).
  • supply1 [səplái]

    1. samostalnik
    dobava, nabava, oskrba, oskrbovanje; dovod, dovoz; dopolnitev; nadomeščanje, supliranje; zastopanje, zastopnik, namestnik; skladišče; zaloga
    ekonomija ponudba
    vojska, množina vojne potrebščine (proviant itd.)
    parlament, množina od parlamenta odobren budžet (krediti, sredstva)

    supply and demand ponudba in povpraševanje
    power supply oskrba z elektriko, z energijo
    water supply oskrba z vodo, vodovod
    these goods are in short (limited) supply tega blaga je malo
    to take (to lay) in a supply of s.th. nabaviti si zalogo česa, oskrbeti se s čim
    the teacher is on supply učitelj suplira (nadomešča drugega učitelja)

    2. pridevnik
    skladiščen; dobaven; pomožen

    supply price ekonomija skrajna, najnižja, dobavna cena
    supply teacher pomožni učitelj; suplent
  • sup-pōnō (sub-pōnō) -ere -posuī -positum (sub in pōnere)

    1. pod kaj dati (dajati), deti (devati), postaviti (postavljati), položiti (polagati), podstaviti (podstavljati), podložiti (podlagati); z dat.: vitulum vaccae Varr., ova gallinis Varr., anatum ova gallinis saepe supponimus Ci., iugis tauros supponere colla coëgit O. dati tilnik pod jarem, dati se (pustiti se) vpreči, colla iube domitos oneri subponere tauros O., sarcinae ingenti cervices supponere Sen. ph., caput pedibus supposuisse ducis O., cervicemque polo (nebesni obli, nebesnemu svodu) suppositurus Atlas O., pectora fluminibus iubeor supponere O., qui caput et stomachum supponere fontibus audent H. (menda o pršni kopeli), aliquem supponere tumulo ali terrae ali humo O. pokopati, supponere terrae viperos dentes O. vsejati v zemljo, agresti fano pecus O. (po)gnati pod … , Massica si caelo suppones vina sereno H. če postaviš pod milo nebo (na jasno nebo, na vedrino, na sonce). Pogosto pt. pf. suppositus (subpositus) 3 podložen, spodaj se nahajajoč, spodaj ležeč, spodaj bivajoč ipd.: subpositā manu O., suppositas immittere corpus in undas O., suppositus stellis ursae (Ursae) O. ali Parthus suppositus plagae soliferae Sen. tr. bivajoč pod … , incedis per ignes suppositos cineri H. ki leži (še tli) pod pepelom, ubi suppositus cinerem me fecerit ardor Pr., suppostaque (gl. opombo spodaj) caelo saxa Sil. proti nebu strmeče pečine (= planine, Alpe); occ.
    a) podtakniti (podtikati), dati (dajati) pod koga, kaj: tectis agrestibus ignem O., supponite civibus ignem V. = položite državljane na gorečo grmado.
    b) nastaviti (nastavljati) kaj na kaj: supponunt alii cultros (sc. iugulo) V., suppositi tinguuntur sanguine cultri V., falcem supponere aristis V., Col.

    2. metaf.
    a) čemu kaj podstaviti (podstavljati), za podlago (osnovo) dati (dajati), vzeti (jemati) kaj za podlago (osnovo): his … rebus subiunctis suppositisque Lucr.
    b) nadomestiti (nadomeščati), zamenjati (zamenjevati), substituirati: Hieras … criminibus illis pro rege se supponit reum Ci. namesto kralja prevzema obtožbe, da …
    c) podvreči, podrediti: aetheraque ingenio supposuere suo O., credere vix … caelestia corpora possum arbitrio formam supposuisse tuo O., nil ita sublime est … , non sit ut inferius suppositumque deo O. podrejeno, me tibi supposui (sc. kot učenec) Pers., suppositus malis ferisque Sen. tr. izpostavljen.
    d) log. podrediti (podrejati): huic generi Hermagoras partes quattuor supposuit Ci.
    e) spodaj ali kar zraven postaviti (postavljati), navesti (navajati), omeniti (omenjati), dostaviti (dostavljati), pristaviti (pristavljati): rationem Ci., exempla Ci. ep.
    f) zapostaviti (zapostavljati), kaj manj ceniti kot kaj: paeniteat … Latio supposuisse Samon O.
    g) na mesto koga ali česa postaviti (postavljati), za namestnika dati, postaviti (postavljati): meliorem quam ego sum subpono tibi Pl., quibus in rebus ipsi interesse non possumus, in iis operae nostrae vicaria fides amicorum supponitur Ci., tum iste homo nefarius in eorum locum, quos domum suam de piratis abduxerat, substituere et supponere coepit cives Romanos Ci., impetum in eum faciunt, qui suppositus erat N., Hercule supposito sidera fulsit Atlans O., proque auro … stannum supposuisse (sc. ferebatur) Suet., in quarum (sc. mulierum) locum … iuvenes supposuit Iust.; occ. varljivo podtakniti (podtikati): Dig. idr., puerum Ter., quaerere puerum aut puellam, qui suppona(n)tur mihi Pl., fabulam petitor … peragit: puellam domi suae natam furtoque inde in domum Vergini translatam suppositam ei esse L., qui supposita persona falsum testamentum obsignandum curaverit Ci., testamenta falsa supponere Ci., patri quos daedala Circe supposita de matre nothos furata creavit V., suppostaque (gl. opombo spodaj) furto (zvijačno) Pasiphaë V., supposita cerva O., venam lacrimis supponere O. solze spremeniti v … , ipse bibebam sobria suppositā pocula victor aquā Tib. (= vodo namesto vina).
    h) naje(ma)ti, (na)ščuvati: per suppositos quosdam ad saeva facinora animatum Amm.
    i) zastaviti (zastavljati): de rebus non alienandis vel supponendis Dig.

    Opomba: Pf. supposīvī, supposīvit: Pl.; sinkop. pt. pf. supposta: V., Sil.
  • supprimer [süprime] verbe transitif ukiniti, odpraviti; uničiti; močnó zmanjšati; črtati, izpustiti; zatreti, potlačiti; odstraniti (= usmrtiti)

    se supprimer vzeti si življenje, napraviti samomor
    supprimer des difficultés, les obstacles odpraviti, odstraniti težave, ovire
    supprimer une loi, une institution ukiniti, odpraviti zakon, institucijo
    supprimer la douleur ustaviti, odpraviti bolečino
    l'avion supprime les distances letalo močnó zmanjša razdalje
    supprimer un mot črtati, izpustiti besedo
  • sup-prīncipālis (sub-prīncipālis) -e (sub in prīncipālis) prvemu najbližji, takoj za prvim se nahajajoč, podprvi: subprincipalis principalium, subprincipalis mediarum M., subprincipalis denique dicitur, quae principali subiecta coniungitur M., principalis autem mediarum, quia prima est medii tetrachordi, ideo id nomen accepit; cui subnexa subprincipalis mediarum esse dicitur M., vel per systema, ut a principali principalium si forte in subprincipalem aut in aliud forte systematum M.
  • sup-prōmus -ī, m (sub in prōmus) podkletar: bono subpromo et promo cellam creditam Pl., Post [e] sagina ego eicia[r] cellaria, ut tibi † si promtis alium subpromum pares Pl.
  • sup-pūrō -āre -āvī -ātum (sub in pūs)

    I. intr. (za)gnojiti se pod čim, nabrati (nabirati) se pod čim: Col. idr., cancer suppurat sub carne Ca., si (sc. strumae) suppuraverint Plin.; metaf.: cum voluptates angusto corpori ultra quam capiebat ingestae suppurare coeperunt Sen. ph. tvoriti ture; pren.: aut hasta praetoris infami lucro et quandoque suppuraturo exercet Sen. ph. ki jim utegne kdaj škoditi (presedati).

    II. trans.

    1. povzročiti, da se kaj gnoji, ognojiti (ognojevati); le pt. pf. suppūrātus 3 gnoječ se, gnojen, gnojav: aures Plin.; o osebah: capite suppuratus Lamp.; subst. suppūrāta -ōrum, n tvori, turi, abscesi, uljésa: Plin.; metaf.: suppurata tristitia Sen. ph. ali suppuratus dolor Cu. srce razjedajoča.

    2. pren. „izgnojiti“, kakor kak tvor kaj pognati (poganjati), ustvariti (ustvarjati), roditi (rojevati), poroditi (porajati), povzročiti (povzročati) nastanek česa, omogočiti (omogočati) nastajanje česa: scorpium terra suppurat Tert., suppurare malum Tert., aestum Paul. Nol. narediti, povzročiti nastanek.
  • suppus 3, stlat. = supīnus: P. F., animalia suppa vagari contendunt Lucr. pokonci, trinionem (sc. intesserarum ludo) suppum … vocabant Isid., suppum antiqui dicebant, quem nunc supinum dicimus ex Graeco, videlicet pro adspiratione ponentes [s] litteram, ut cum idem ὕλας dicunt, et nos silvas Fest.; od tod = superbus = glavo visoko noseč, ošaben, prevzeten, ohol, nadut, predrzen, aroganten: si vero das quod rogat, et si suggeri[s] suppus Luc. ap. Fest.
  • sup-putō (sub-puto) -āre -āvī -ātum (sub in putāre)

    1. obrezati (obrezovati), (o)klestiti (okleščati): oleas Ca., castaneam Col., semina fruticantia Plin., cultura non alia quam supra dictis, fodiendo supputandisque per biennium sequens Plin., sublucare arbores est ramos earum supputare Fest.

    2. (z)računati, izračunati (izračunavati), preračunati (preračunavati): Pall., Hier. idr., sapiens enim causas naturalium et quaerit et novit, quorum numeros mensurasque geometres persequitur et subputat Sen. ph., unde si numerus intentius supputetur M.; z odvisnim vprašanjem: sibi quid sit utile, sollicitis supputat articulis O. šteje na … prste.
  • surcharger [süršarže] verbe transitif preobremeniti, preobtežiti; obremeniti z novimi davki; prekoračiti; zapisati nad, natiskati nad

    surcharger sa mémoire preobremenjevati si spomin
    nos baqages surcharqent la voiture naša prtljaga je pretežka za avto
    être surchargé d'impôts, de travail, de soucis biti preohremenjen z davki, z delom, s skrbmi
    se surcharger de besogne (figuré) preobremeniti se z delom, naložiti si preveč dela
  • sure1 [šúə] pridevnik
    gotov, zanesljiv, siguren; varen, nenevaren; nedvomen, nezmoten, nezmotljiv, nesporen; stalen; prepričan (of o, that da)

    for sure gotovo, sigurno, nedvomno, vsekakor
    a sure draw skrivališče, v katerem je zanesljivo lisica
    a sure shot zanesljiv strelec
    a sure proof nesporen, zanesljiv dokaz
    a sure faith trdna vera
    sure thing ameriško, sleng gotova, zanesljiva stvar
    sure (thing)! ameriško, sleng gotovo! sigurno! vsekakor! zanesljivo!
    slow and sure počasen, ali siguren
    I am sure gotovo, zares
    I am sure of his honesty prepričan sem o njegovem poštenju
    I am sure I don't know zares ne vem
    I'm sure I didn't mean to hurt you zares (prav gotovo) vas nisem hotel žaliti
    well, I'm sure! (vzklik presenečenja)
    well, to be sure! no, kakšno presenečenje!
    are you sure? ali res?
    be sure! ne pozabi!
    be sure to (ali and) shut the window ne pozabi zapreti okno!
    to be sure pogovorno gotovo, brez dvoma, seveda
    he is sure to come gotovo (zanesljivo) bo prišel
    it is sure to turn out well gotovo se bo dobro končalo
    I feel sure of success gotov, prepričan sem o uspehu
    to make sure of (of s.th.) prepričati se (of o), biti prepričan (that da); zagotoviti si (kaj)
  • surgir na dan privreti, izvirati; dvigniti se; nastati, pojaviti se

    si surge alguna dificultad če se pojavi kaka težava
  • surplus [sürplü] masculin presežek, prebitek; ostanek, ostalo

    au surplus, pour le surplus v ostalem, sicer, razen tega
    surplus pluriel agricoles poljedelski presežki
    vendre le surplus de sa récolte prodati presežek svoje letine
    vous savez le surplus ostalo vse veste
    je n'ai rien à me reprocher, au surplus j'ai fait mon devoir ničesar si nimam očitati, sicer pa sem naredil svojo dolžnost
  • sur-ripiō (sub-ripiō) -ere -ripuī -reptum (sub in rapere)

    1. skrivaj (od)vzeti (jemati), skrivaj odnesti (odnašati), izmakniti (izmikati), (u)krasti; abs.: acerbiorem scitote simulatam … istam emptionem quam si qui clam surripiat aut eripiat palam Ci., quare … periuras, surripis, aufers undique? H.; z obj.: Mart., Suet., Gell., Porph. idr., puerum, pallam, sacram coronam Iovis Pl., filium ex custodia Ci. skrivaj odvesti, skrivaj odpeljati, multos libros (sc. iz knjižnice) Ci., qui vasa ex privato sacra surripuerit Ci., in Parma surrepta Ci. v zvijačno osvojeni, de mille fabae modiis cum surripis unum H., surripere spiritum Q. neopaženo zaje(ma)ti sapo, neopazno vdihniti, male pubescentibus annis surripuere viros Petr. = so skopili; o literarni (pisateljski) kraji: qui a Naevio vel sumpsisti multa, … vel … surripuisti Ci. vzel … ukradel, fecisse illum, quod in multis aliis versibus Vergilii fecerat, non surripiendi causā, sed palam imitandi Sen. rh., Ennium hoc ait Homero surripuisse, Ennio Vergilium Sen. ph.

    2. metaf. odtegniti (odtegovati, odtezati), odvzeti (odvzemati), odjemati: surripuisti te mihi iam dudum Pl., ne se surrepsit (gl. opombo spodaj) mihi Pl., surripere se aliquo Pl. prikrasti se kam, priti kam neopažen, surripiendum aliquid putavi spatii Ci. ep., virtus nec eripi nec surripi potest Ci., unum me surpite (gl. opombo spodaj) morti H. rešite me, otmite me, quae (sc. femina) me surpuerat (gl. opombo spodaj) mihi H. ki me je bila odtujila meni samemu, ki me je bila naredila čisto drugačnega, ki me je docela spremenila (predrugačila), motus quoque surpere (gl. opombo spodaj) debent Lucr., surripuit cum me principis ira tibi O., crimina sunt oculis subripienda patris O. prikrivati, surripere diem O. krasti dan = tratiti, zapraviti (zapravljati), nekoristno preživeti; tako tudi: tempus surripiebatur Sen. ph.; occ. subripi odtegniti (odtegovati) se kazni, uiti kazni, ubežati kazni, izviti se (izogniti se, ubežati) roki pravice (o obtožencu, ki se obsodbe reši s podkupovanjem in raznimi drugimi spletkami): ne actor quidem est is, cui (da bi ob njem) reus tam nocens, … aut occulte subripi aut inpune eripi possit Ci. Zastar. soobl. sur-rupiō (sub-rupiō) -ere -rupuī -ruptum: Pl., Lex Atinia ap. Gell.; od tod sinkop. pt. pf. surptus: Pl.

    Opomba: Sinkop. obl.: surpite (= surripite) H.; surpere (= surripere): Lucr.; surpuit (= surripuit) Pl.; surpuerat (= surripuerat) H. Cj. pf. surrepsit (nam. surripuerit) Pl.
  • survenir* [sürvənir] verbe intransitif nenadoma, nepričakovano, iznenada priti, nastopiti, se pojaviti; naključiti se, nenadoma se dogoditi

    je serais arrivé à temps si un incident n'était survenu jaz bi bil dospel pravočasno, če se ne bi bil dogodil neprijeten dogodek
    survenir au bon moment priti ob pravem času, v zaželenem trenutku
  • survoler [-vɔle] verbe transitif preleteti, leteti nad (quelque chose čem)

    survoler l'Atlanrique preleteti Atlantik
    survoler un livre, un article preleteti, hitro prebrati knjigo, članek
    survoler une question na hitro si ogledati vprašanje, problem
  • sus-cēnseō (po najboljših rokopisih) in (slabše) suc-cēnseō -ēre -cēnsuī -cēnsum (-cēnsūrus) (iz *subs-cēnseō, *sub-cēnseō) zameriti (zamerjati) komu kaj, jezen (razsrjen, razkačen, razjarjen) biti na koga (kaj), jeziti se na koga (kaj), nad kom (čim), hudovati se nad kom (čim), srditi se na koga, nad kom, čemeriti se na koga (kaj); z dat. personae: di immortales hominibus irasci et suscensere consuerunt Ci.; z dat. personae in kavzalnim stavkom: tibi non suscenseo, quod eum accusas Ci., nisi Atheniensibus, quod mysteria non referrent, suscensuissem Ci., non esse aut ipsis aut militibus suscensendum, quod fidem … conservare voluerint C.; z dat. personae in kondicionalnim stavkom: quis mihi iure suscenseat, si … tantum mihi egomet … sumpsero? Ci., nec mihi suscense, si … O.; z acc. rei (pron. n.): si id suscenseat nunc Ter., nihil fecit, patrue, quod suscenseas Ter.; z dat. personae in acc. rei: neque illi sum iratus neque quicquam suscenseo Pl., nil suscenseo nec tibi nec huic Ter., illud vereor, ne tibi illum suscensere aliquid (nekoliko, malce) suspicēre Ci.; z dat. personae, acc. rei in kavzalnim stavkom: id tibi suscensui, quia te negabas credere argentum mihi Pl.; s propter z acc.: res, quas propter tibi tamen suscensui Pl., talia suscensent propter verba mihi Tomitae O.; z ACI: quis tandem suscenseat milites nos esse, non servos vestros L., suscensens curam verrendis viis non adhibitam (sc. esse) Suet.; abs.: expurgationem habebo, ut ne suscenseat Pl., aliud iurgandi suscensendique tempus erit L., eos minime suscensuros esse Aug.; glag. (kakor da je trans.) v gerundivu: peccata hominum non suscensenda Gell.
  • sus-citō -āre -āvī -ātum (sub in ciēre)

    1. kvišku (pokonci) spraviti (spravljati), vzdigniti (vzdigati, vzdigovati), dvigniti (dvigati, dvigovati), vzgnati, vzganiti (vzganjati); le pesn.: qui, proscisso quae suscitat aequore terga (= suscitata terga med razori razrite hrbte brazd, vzviške) rursus perrumpit aratro V., aura levis … pendentia lintea malo suscitat O. napenja, Nilus … suscitat undas Lucan., pulverem pede suscitare Val. Max., (sc. Fama) iam suscitat aures Val. Fl. nastavlja (napenja) ušesa, prisluškuje.

    2. occ.
    a) povzročiti (narediti, poskrbeti), da se kdo (ki sedi ali leži) vzdigne (dvigne) ali da vstane, veleti komu vzdigniti se ali vstati, dvigniti (dvigovati) koga, vzdigniti (vzdigati, vzdigovati) koga, spraviti (spravljati) koga pokonci, (spečega) buditi, zbuditi (zbujati), (mrtvega) obuditi (obujati): te … ab tuis subseliis contra te testem suscitabo Ci., nequitia est evertere, ut suscites Sen. ph., et sedeō quā te suscitat Oceanus Mart. kjer ti veli vzdigniti se, cervum suscitat (sc. e cubili) Val. Fl., suscitat a cano volturium capiti (= capite) Cat. spodi, prežene, suscitare se ab humo Lact.; o bolniku: habes qui … medicum roget, ut te suscitet H. (da) naj ti pomaga, (da) naj te spravi na noge, (da) naj te ozdravi; suscitare aliquem somno ali samo suscitare aliquem Pl., dormit, suscita (sc. eum) Pl., dum erus se ad suom suscitet officium Pl., noctu ambulabat Themistocles … quaerentibusque respondebat Miltiadis tropaeis se e somno suscitari Ci., suscitare aliquem ante lucem, mane Varr. fr., Euandrum ex tecto lux suscitat alma V., cum te octava quiete e molli longo suscitat hora die Cat.; suscitare mortuos velut e somno solutos Lact., bonos Amm., suscitatus Aug. zopet obujen.
    b) (z)graditi, postaviti (postavljati), (se)zidati: delubra deûm Lucr.

    3. metaf. nagnati (naganjati), spodbuditi (spodbujati), vzbuditi (vzbujati), vne(ma)ti, podžgati (podžigati), povzročiti (povzročati): Tarchonem in proelia V., deos (viros) in arma V., vim suscitat ira V., suscitare se irā V. razvne(ma)ti se v jezi, biti razvnet od jeze, biti hudo jezen, tibi has miserabilis Orpheus … poenas … suscitat V. to nadlogo ti povzroča … Orfej, fictas suscitant sententias Enn. ap. Ci., citharā tacentem suscitat Musam … Apollo H. vzbuja s citrami (s plunko) k petju, oscinem corvum prece suscitabo H. zaželel si bom (priželel si bom, izprosil si bom) krokarjev glas, Vesbius, attonitas acer cum suscitat urbes Val. Fl. vznemirja, suscitare crepitum pede Pr., clamores Ph., sensus tuos Sen. tr., motum mentium Amm., suscitatis viribus Amm., suscitare enses ad tympana Cl.; occ.
    a) podpihniti (podpihovati), razpihniti (razpihovati, razpihavati), (zopet) vne(ma)ti, razvne(ma)ti, (pod)netiti, podžgati (podžigati), spodbuditi (spodbujati), povzročiti (povzročati), začeti (začenjati): cinerem et sopitos ignes (pod pepelom še tleči ogenj) V., hesternos ignes O., extinctos (sc. amoris) ignes O.; bellum L., Brutus et Cassius in Ci. ep., caedem V., clades Amm.
    b) (vz)dražiti, zdražiti: palatum Varr.