Franja

očítati reprochar (komu kaj a alg a/c)

nimam si kaj očitati no tengo nada que reprocharme
nimata si kaj očitati drug drugemu tan bueno es el uno como el otro; son a cual peor; fam tanto vale Pedro como Juan

očítek reproach; reproof; recrimination

odločno moram odkloniti ta očítek I must vigorously reject this reproach
delati, nasloviti očítke osebi, ki ni kriva (figurativno) to lay the fault at the wrong door, to blame the wrong person
nakopati si očítke to incur reproaches
delati si očítke glede to reproach oneself with

od from; of; since; on, upon

od 1 do 10 from one to ten
10 od 20ih ten out of twenty
od 100 niti 1 not one in a hundred
od daleč from far away, from afar
od Ljubljane do Zagreba from Lj. to Z.
od časa do časa from time to time
od danes dalje (naprej) from this day (forward)
od jutri naprej from tomorrow
od sedaj naprej from now on, henceforth
od 9ih do 10ih from nine till (ali to) ten
od nedelje do petka from Sunday to (ZDA through) Friday
od jeseni since autumn
(že) od nekdaj for some time
od malega (mladih let) from childhood (on)
od prvega do zadnjega from first to last
od povsod from everywhere, from all sides
od včeraj since yesterday
od takrat, od tedaj from that time, from then on; thence, since then, thenceforth
(že) od (vsega, prvega) začetka from the (very) beginning (ali start)
od jutra do večera from morning till (ali to) night, all day long, all the livelong day
od zadaj from behind
sam od sebe by myself (yourself, etc.), spontaneously, of one's own accord
od spodaj from beneath
nobeden od nas none of us
od besede do besede (dobesedno) word for word, literally, verbatim
od mnogih primerov among many examples
nem od presenečenja (struck) dumb with astonishment
otrpel od mraza stiff with cold
zapuščen od vseh abandoned (ali deserted, forsaken) by everyone
od srca rad most willingly
od utrujenosti from fatigue
lepo od vas nice of you
ni lepo od tebe it isn't nice of you
drhteti od strahu to tremble with fear
moj brat je večji od mene my brother is taller than I (am) (ali pogovorno than me)
od kdaj si že v bolnici? how long have you been in hospital?
od razburjenja ni mogel govoriti he could not speak for excitement
to odvisi od vremena that depends on the weather
pozdravi ga od mene (v mojem imenu) give him my best regards
(od) kar ljudje pomnijo from time immemorial, from time out of mind
umreti od lakote, jetike to die of hunger, of consumption
on živi od peresa (figurativno) he lives by his pen

od prep.

1. (za izražanje premikanja iz položaja) da, di:
od vasi do vasi di paese in paese
vstati od mize alzarsi da tavola
gledati od blizu guardare da vicino
hiša je streljaj od ceste la casa è a un tiro di schioppo dalla strada
prihajati od daleč venire di lontano

2. (za izražanje časovne meje) da; di:
poznam ga že od zdavnaj lo conosco da molto tempo
uredba od 1. maja 1992 ordinanza del 1^o maggio 1992

3. (za izražanje začetne mere) da:
desetice od 20 naprej le decine da 20 in poi

4. (za izražanje začetne in končne meje) da:
druga svetovna vojna je trajala od 1939 do 1945 la seconda guerra mondiale durò dal 1939 al 1945
šteti od ena do deset contare da uno a dieci

5. (za izražanje ločevanja) da:
ločiti rudo od jalovine separare il minerale dalla roccia sterile

6. (za izražanje izbora) di:
eden od dijakov uno degli studenti

7. (za izražanje vira) di, da:
pismo od strica lettera dello zio
kaj hočeš od mene che vuoi da me
star. (za izražanje snovi) čaša od čistega zlata un calice di oro puro

8. (za izražanje pripadanja) pog. di:
pog. ključ od hišnih vrat la chiave del portone
torbica je od sestre la borsetta è della sorella

9. (s primernikom) di, che:
ni slabši od drugih non è peggio degli altri

10. (za izražanje povzročitelja, vzroka) da, di:
od koz razjeden obraz un volto butterato dal vaiolo
umirati od lakote, utrujenosti morire di fame, dalla stanchezza

11. (za izražanje načina) a, di, con:
plačevati od kosa pagare al pezzo
sam od sebe narediti fare da solo, da se
živeti od trgovine vivere di commercio, mantenersi col commercio

12. (za izražanje visoke stopnje)
biti od sile lačen morire di fame
imeti od sile opravkov avere un sacco di cose da sbrigare
od srca se nasmejati ridere di cuore
od hudiča je vroče fa un caldo da crepare
FRAZEOLOŠKA/TERMINOLOŠKA RABA:
ozdraveti od bolezni guarire, riprendersi
pren. ne biti od muh non essere (cosa) da poco
pog. ta ni od nas costui non è dalle nostre parti
pog. delo gre (dobro/hitro) od rok il lavoro procede bene
kamen se mu je odvalil od srca si è levato un peso dallo stomaco
pren. nisem od danes non sono nato ieri
od a do ž dalla a alla zeta
od časa do časa di tempo in tempo
od leta do leta di anno in anno, ogni anno
lepota je od danes do jutri la bellezza è effimera
novica gre od ust do ust la notizia si diffonde rapidamente
obrniti jadro od vetra navigare controvento
od blizu da vicino, dappresso
od danes do jutri da oggi a domani
od glave do pete dalla testa ai piedi
od kraja da capo, daccapo
od spodaj navzgor di sottinsù
od strani dallato
od zunaj esteriormente, esternamente

odcedíti (-ím) | odcéjati (-am)

A) perf., imperf. tr. scolare, sgocciolare, sgrondare; kem. decantare

B) odcedíti se (-ím se) | odcéjati se (-am se) perf., intr. perf. refl. scolare; vulg.
odcediti si mehur orinare, vuotare la vescica; pisciare

oddahníti se to recover breath, pogovorno to get one's breath back; (po naporu) to rest after a spell of hard work; to begin to feel at ease

oddahníti se od strahu to recover from a fright
oddahníti se po težavah to have some respite from difficulties
malo oddahníti se to take a breather
dajte mi, da se malo oddahnem give me time to breathe, give me time to draw breath
malo si oddahníti se to take time to breathe

odéti (odénem) | odévati (-am)

A) perf., imperf. (ri)vestire, (ri)coprire; ekst. ammantare:
pren. odevati preteklost s slavo ammantare il passato di gloria

B) odéti se (odénem se) | odévati se (-am se) perf., imperf. refl. vestirsi, coprirsi; ammantarsi:
polje se odeva v zeleno (zeleni) la campagna si veste di verde
vas se je odela v čudovit mir il villaggio sprofondò in una incantevole quiete
odeti se v sen sprofondare nel sonno

odgánjati odgnati to drive away, to turn away, to chase (away)

odgánjati, odgnati berača to turn away a beggar
odgánjati, odgnati si strah to banish (ali to chase away) all fear

odgánjati (-am) | odgnáti (-žênem)

A) imperf., perf.

1. cacciare (via), scacciare (tudi ekst.); bandire; fugare:
odganjati radovedneže cacciare via i curiosi
odganjati skrbi scacciare le preoccupazioni
odganjati žalostne misli bandire le malinconie
odgnati dvom fugare un dubbio

2. pren. (odvrniti, odvračati) dissuadere; respingere; alienarsi:
že naslov knjige odganja bralce un libro che fin dal titolo si aliena i lettori

3. bot. germogliare, fogliare

B) odgánjati se (-am se) | odgnáti se (-žênem se) imperf., perf. refl. saltare; lanciarsi, prendere lo slancio

odgovárjati (-am) | odgovoríti (-ím) imperf., perf.

1. rispondere; replicare:
pritrdilno odgovoriti rispondere di sì
odgovoriti primerno rispondere a tono
odgovoriti s kimanjem rispondere annuendo
odgovoriti na vprašanje rispondere alla domanda
odgovoriti na pozdrave rispondere ai saluti, restituire il saluto
adm. odgovoriti na pismo dare esito a una lettera, evadere una lettera

2. (reagirati, odzvati, odzivati se) rispondere, reagire

3. replicare, ribattere, controbattere

4. (biti odgovoren, pristojen za) rispondere di, essere responsabile di qcs.:
odgovarjati za nesrečo essere responsabile dell'incidente
odgovarjati za finance essere responsabile delle finanze

5. (zagovarjati se) rispondere:
za to početje boste odgovarjali pred sodiščem del suo comportamento dovrà rispondere in tribunale
obtoženi je že odgovarjal pred sodiščem l'accusato ha già avuto precedenti penali

6. (jamčiti) rispondere di, garantire:
do določene višine zavarovalnica odgovarja za škodo l'assicurazione risponde dei danni fino a una certa somma

7. pog. (ustrezati) essere conveniente, essere conforme a, (cor)rispondere:
to ne odgovarja zgodovinski resnici ciò non corrisponde alla verità storica
blago mi ne odgovarja la stoffa non mi piace, non fa per me
PREGOVORI:
kdor molči, desetim odgovori la parola è d'argento, il silenzio d'oro

odgovornost¹ [ó] ženski spol (-i …)

1. die Verantwortung
naložiti si odgovornost Verantwortung auf sich laden
prevzeti odgovornost za (verantwortlich) zeichnen für, die Verantwortung übernehmen für

2. občutek: die Verantwortlichkeit, das Verantwortungsgefühl, zavest: das [Verantwortungsbewußtsein] Verantwortungsbewusstsein
ki z veseljem sprejema odgovornost verantwortungsfreudig
ki ima čut odgovornosti verantwortungsvoll
ki nima čuta odgovornosti verantwortungslos
ki ima zavest odgovornosti [verantwortungsbewußt] verantwortungsbewusst

3. (tveganje):
lastna odgovornost die Eigenverantwortlichkeit, Eigenverantwortung
na lastno odgovornost auf eigene Gefahr, auf eigene Verantwortung, in eigener Verantwortung; eigenverantwortlich, selbstverantwortlich

ōdī (pf. starega glag. odiō -īre sovraštvo naperiti na koga; prim. fŏdiō, pf. fōdī), inf. odisse, pt. fut. ōsūrus, poleg tega dep. pf. ōsus sum (neprijetno mi je), v. defectivum (prim. lat. odium, gr. ὀδύσσομαι črtim, srdim se)

1. sovražiti, mrziti, črtiti (naspr. amare, diligere, alicui favere et cupere): odi et amo Cat., oderint, dum metuant Suet., neque studere neque odisse S., o. vitam, lucem O., quae modo voverat, odit O. ne mara, se odisse O. nezadovoljen biti sam s seboj, odisse tribunos L. dati duška svojemu sovraštvu do tribunov, znesti se nad tribuni, odi (sc. Romanos) odioque sum (= pass. glag. odisse) Romanis L.; o neživih stvareh: aeque (sc. cucurbitae) hiemem odere, amant rigua et fimum Plin.; z inf. (= nolle): oderunt (ne marajo) peccare boni virtutis amore H., inimicos semper osa sunt optuerier (= obtueri) Pl.; z ACI: ferro laedi vitalia odit (sc. balsamum) Plin.; abs.: odisse (naspr. amare ali favere) Ci., (naspr. timere) T. idr.

2. metaf. ōdī ne godi mi, ni mi po godu kaj, ne vidim rad česa, mrzi mi kaj: Pl., Plin., illud rus male odi Ter., Persicos apparatūs H., odi late splendida, cum cera vacat O., odit amor inertes O.

Opomba: Pr. odio: Tert., odis: Ambr., cj. pr. odiant: Arn., impf. odiebant: Arn., fut. odies, odiet: Tert., Hier., imp. odite, odito: Vulg., pt. pr. odientes: Vulg., Tert., pt. fut. act. oditurus: Tert., gerundium odiendi: Ap., pr. pass. oditur: Vulg., Tert., Hier., inf. pr. pass. odiri: Cass.; nenavadni pf. odivi: Vulg., odivit: Antonius ap. Ci.; pf. dep. ōsus sum in pt. pf. ōsus: Caius Gracchus ap. Tert., Pl., Sen. rh., Gell., pt. fut. act. osūrus: Gell.; coniugatio periphrastica: si osurus esset Ci. ko bi črtil.

odium -iī, n (odīre, gl. ōdī)

1. sovraštvo, mržnja, črt, sovražnost, zoprnost = nenaklonjenost (naspr. amor, benevolentia, favor, gratia), pl. odia tudi = pojavi (izrazi, vzgibi) sovraštva: Ter., H., Plin., Sen. ph., Sen. tr. idr., odium est ira inveterata Ci.; s subjektnim gen.: in odium Graeciae pervenit N. (gl. spodaj besedno zvezo), odio ingratae civitatis expulsus N.; z objektnim gen.: se non odio hominis (do moža) id fecisse N., odium mulierum, Autronii Ci., regis Iust., vestri Ci. do vas, defectionis C. zaradi odpada; z adj. ali svojilnim zaimkom: o. decemvirale L. do decemvirov, o. tuum Ter. do tebe, o. nostrum O. ali vestrum L. do nas, do vas; s praep.: o. in omnes Ci., in Romanos Vell., Aur., in mulieres Gell., nota in eum Seiani odia T., o. erga Romanos N., adversus Persas L., adversus hostes Val. Max., procerum odia inter se Iust., intestinum inter patres plebemque o. L. Pomni: odia sibi conciliare Ci. ali suscipere odium alicuius Ci. ep. ali in odium alicuius (per)venire N. nakopati si sovraštvo koga, incurrere in odia hominum Ci. priti (zabresti) v sovraštvo, alicui esse odio C. ali in odio L. osovražen (zoprn) biti komu, odio habere aliquem (aliquid) Pl., O. ali odium habere in aliquem (aliquid) Ci. sovraštvo (mržnjo) gojiti do koga (česa), črtiti (sovražiti) koga (kaj), odium concipere (suscipere N.) in aliquem Ci. sovraštvo naperiti (naperjati) proti komu (v koga), (za)sovražiti koga, in odium quemquam vocare Ci. ali odium facere (alicuius rei) Q., Plin. pristuditi, omrziti, omraziti, priskutiti koga (kaj), magno odio in aliquem ferri N. zelo črtiti koga, odium alicuius rei me cepit Ci. zasovražil sem kaj, mrzi mi kaj, priskutilo se mi je kaj.

2. meton. predmet sovraštva (mržnje) =
a) zoprn, osovražen, zagaten, neprijeten človek: Pl., Ter., Antonius, insigne odium (poseben predmet sovraštva) omnium hominum vel … deorum Ci., odium eos omnium populorum esse Iust.
b) zoprno, sovražno, nadležno vedenje: Ter., odio qui possit vincere regem H., quod erat odium! quae superbia! Ci.
c) zoprnost, neprijetnost, gnus, stud: neque agri neque urbis odium me percepit Ter. ni mi zoprno niti podeželje niti mesto, odio es Pl. neprijeten si mi, sin odio est vobis Pl., ne novi verbi assiduitas odium pariat Corn.

odjemálec, odjemálka cliente m/f ; parroquiano m , -na f

odjemalci pl clientela f, parroquia f
številni odjemalci numerosa parroquia
imeti malo (mnoge) odjemalcev tener poca (mucha) parroquia
prevzeti komu odjemalce quitar la clientela a alg
pridobiti (si) novega odjemalca adquirir un nuevo cliente

odkléj since when; since what time; how long

odkléj si tu? how long have you been here?

odléči (-léžem) | odlégati (-am)

A) perf., imperf.

1. sentirsi meglio:
bolniku je odleglo il malato si sente meglio

2. (popustiti) calmarsi, scemare, cessare:
bolečine so mu odlegle i dolori sono scemati

3. valere quanto; lavorare per:
on odleže za dva lavora per due

B) odlégati se (-am se) imperf. refl. nareč. procedere, svolgersi

odlikováti (-újem)

A) perf., imperf.

1. decorare, insignire:
odlikovati za hrabrost decorare al valore

2. eccellere, distinguersi:
pesnika odlikuje velika izrazna moč il poeta si distingue per vigore espressivo

B) odlikováti se (-újem se) imperf. refl. eccellere, segnalarsi, distinguersi; avere il pregio, la dote:
študija se odlikuje po jasnosti il saggio ha il pregio della chiarezza

odlomíti détacher (en rompant), rompre, casser:

odlomiti vejo détacher une branche
odlomiti kos kruha rompre un morceau de pain
odlomiti se se rompre, se casser
veja, veriga se je odlomila la branche, la chaîne s'est rompue
odlomil si je zob il s'est cassé une dent

odlomíti truncar; romper; quebrar ; (konico) despuntar

odlomiti si zob romperse un diente

odmakníti apartar; retirar

odmakniti od sebe apartar de sí
odmakniti se apartarse
odmakniti roko apartar la mano
odmakniti pogled apartar los ojos