écorce [ekɔrs] féminin (drevesna) skorja, lubje; (orehova, oranžna, melonina ipd.) lupina; figuré površina, videz, zunanjost
écorce cérébrale skorja velikih možganov
écorce du globe, terrestre zemeljska skorja
faire un sifflet en écorce de châtaignier narediti piščal iz kostanjeve skorje
graver une date sur l'écorce vrezati datum v drevesno skorjo
juger du bois par l'écorce soditi les po skorji
Zadetki iskanja
- ecquālis -e (iz *etqualis) kakšen neki: Gell.
- ecquandō
1. vprašalni adv. (iz *etquando) kdaj neki? ali kdaj? V neodvisnem vprašanju: L., ecquando isto fructu quisquam caruit? Ci.; v odvisnem vprašanju: quaero, ecquando nisi per triginta quinque tribus creati sint decemviri Ci.
2. nedoločni adv. = ali kdaj, pač kdaj: Pr., Ap., quoties hoc agitur equando nisi admirationibus maximis Ci. - ecquī, ecquae in ecqua, ecquod, pridevniški vprašalni zaimek (iz *etquī itd.) ali kateri?: hospitem ecquem Pamphilum hic habes? Ter., ecquem scis captum archipiratam? ecquod bellum gessimus, quin … Ci., ecquae vox umquam est audita Ci., ecqua virgo sit … Ci., ecqua puero est cura parentis? V.; z enklitičnim nam: ecquīnam, ecquaenam, ecquodnam ali pač kateri -a -o, ali pač kak -a -o: ecquonam modo misericordiam tuam commovere possim Ci. Subst.: ecqui poscit prandio Pl. ali kdo.
- ecquis, ecquid, samostalniški vprašalni zaimek (iz *etquis, *etquid) ali kdo? ali kaj? Pl., Ter., ecquis est, qui … ? Ci., ecquis fuit, quin lacrimaret? Ci., eccui potestas fuit? ecquem audistis in tantis furtis esse versatum? Ci., ecquid interest inter haec edicta? Ci., ecquis erit mecum? V., ecquis audit? H. ali me nihče ne sliši?; odvisno: quaerit, ecquid sit, quod … Ci.; zaimek okrepljen z enklitičnim nam: ecquisnam tibi dixerit Ci.; zelo redko pridevniško = ali kateri? ali kak?: ecquis … populus defecerit ad nos L., ecquis erit modus? V. Od tod
1. adv. acc. neutr. ecquid? (= numquid, num) ali pač? ali? (v neodvisnem in odvisnem vprašanju): ecquid attendis? Ci., ecquid tibi videtur senex minoris facere filium? Ci., nescio ecquid nos fortiter in re publica fecerimus? Ci.; pesn. tudi v disjunktivnem vprašanju: ecquid ad aures perveniunt mea dicta tuas, an inania venti verba ferunt? O.; redko = zakaj neki? zakaj pač?: quaesitum, ecquid ita non adissent magistratum, ut … L.
2. adv. abl. ecquō kam pač?: ecquo te tua virtus provexisset, ecquo genus? Ci.; star. adv. abl. ecquī ali pač? kako? pač kako? coepi observare, ecqui maiorem filius mihi honorem haberet quam … Pl., ecqui ergo intellegis? Ci., ecqui scis, quantum suscipiat sceleris? Cat. - écrou [ekru] masculin
1. matica vijaka
2. akt o izročitvi zapornika ravnatelju jetnišnice
levée féminin d'écrou izpustitev zapornika iz zapora
ordre masculin d'écrou zaporno povelje
livre masculin, registre masculin d'écrou spisek zapornikov
lever l'écrou de quelqu'un izpustiti koga iz zapora - écuelle [eküɛl] féminin skodela, skleda; polna skodela; familier krožnik
manger à la même écuelle jesti iz iste sklede, figuré imeti iste interese - écusson [eküsɔ̃] masculin ščitek v grbu, ščitek z napisom
écusson de tissu aux armes de la province d'origine znak iz blaga z grbom rojstne province; znak iz blaga na vojaški uniformi (rod vojske); pokrovček na ključavnici; hrbtni del oklepa pri nekaterih žuželkah; del drevesne skorje z očesom ali popkom za cepljenje - edepol (rokopisno tudi ēpol) rotitev (najbrž iz ē [prim. ēcastor] in de = dee [voc. subst. deus] in pol [= Pollux] pri Poluksu! za Boga! Pl., Ter., Tit. fr., edepol ius iurandum per Pollucem Varr.; pogosto v zvezi z drugimi zatrjevalnicami: certe edepol Pl., edepol … profecto Pl., immo edepol … vero Pl., ne edepol Ter.
- éder moški spol puh (ptičji)
plumón de(l) éder pernica iz puha - edíni alone; (the) only; the sole; (en sam) single; unique
on edíni more to napraviti he alone can do it
moj edíni cilj my one and only object
edíni dedič the sole heir
edína pot (iz tega) the only way (out of it)
ena edína napaka bi vse pokvarila a single mistake would spoil it all
imeti en edíni (sam) cilj to have a single aim in view
moja edína skrb my one and only care
edíni primerek the only extant specimen - ēducō -āre -āvī -ātum (ē in *ducāre iz dux) vzgojiti (vzgajati), hraniti, rediti, vzrediti (vzrejati), v pass. tudi zrasti: Athenis natus altusque educatusque Pl., puellam magnā industriā ed. Pl., educit obstetrix, educat nutrix, instituit paedagogus, docet magister Varr., cum eius filius apud matrem educaretur Ci., te domi P. Lentuli esse educatum Ci., educatus in domo Periclis N., Hellanice, quae Alexandrum educaverat Cu.; pesn.: educare eius senectam O. v starosti ga preživljati, quos educat Ufens V. ki jim je Ufens oče, vzgojitelj, torej: njegovi sinovi; o živalih in rastl.: (vz)rediti, (vz)gojiti: Tib., Plin., Val. Fl., mulum ed. Varr., canis educatus stercore Ph., tractus uter plures lepores, uter educet apros H. redi, ed. uvam, florem Cat., pomum O., humus educat herbas O. daje zelem rasti, prim.: quod mare educat O. kar v morju živi in raste; pren.: nos patria educat Ci., orator educatur Q., terra malos homines nunc educat Iuv., studia educata T. s katerimi se kdo peča.
- efectuar (pres: -úo) uresničiti, izvršiti, izvesti
efectuar un recorrido preteči razdaljo (progo)
efectuar el seguro zavarovati se
efectuarse (iz)vršiti se - effacer [efase] verbe transitif izbrisati, zabrisati; figuré zasenčiti, prekašati; nazaj potegniti; odstraniti (madež); plačati (dolg)
s'effacer izbrisati se; zabrisati se, obledeti; izginiti; miniti; figuré umakniti se (devant quelqu'un komu); ostati, biti v ozadju
effacer le tableau zbrisati (šolsko) tablo
effacer un nom sur la liste zbrisati ime s seznama
effacer le signal (železnica) postaviti signal na »prosto«, odpreti signal
le temps efface tout čas zabriše vse
il efface tous les autres peintres on prekaša vse ostale slikarje
effacer de sa mémoire izbrisati si iz spomina
effacer ses épaules potegniti ramena nazaj, zravnati se
les souvenirs s'effacent spomini obledé - efferus, starejše ecferus, 3 (iz efferāre) podivjan, divji, surov: Mel., Sen. tr., Val. Fl., proles Lucr., iuventus, vis animi V., facta tyranni V. grozovitosti, (Dido) effera coeptis immanibus V. besneča v … , (Chimaera) effera flammis V. besneča z …
- effervō -ere in efferveō -ēre vzkipe(va)ti, (za)vreti: effervere in agros vidimus undantem ruptis fornacibus Aetnam V. hrumeti, bučati čez plan, apes ruptis effervere costis V. brenčijo iz … Adj. pt. pr. effervēns -entis vzkipevajoč: Gell.
- efficiō, starejše ecficiō, -ere -fēcī -fectum (ex in facere)
I.
1. storiti, ustvariti (ustvarjati), narediti (narejati), napraviti (napravljati), povzročiti (povzročati), tudi roditi (o zemlji): ex hac radice effecti panes C., efficere unam legionem ex duabus C., pontem, turres, castella, tormenta C., urbem ex latere Ci. zgraditi, sezidati iz opeke, Capitolium gratis exaedificari atque effici potuit Ci., vitrum caeruleum colorem efficit C., tantam vilitatem pax efficit Ci., magnas rerum commutationes efficere C., is dies aestus efficere consuevit C. ta dan navadno nastane velika plima, ager efficit cum octavo Ci. rodi osmerno, ager efficit plurimum Ci. je zelo rodovitno, maior summa efficitur L. da večjo vsoto; pren.: Mosa insulam efficit C. tvori, haec insula portum efficit C., paludes efficere Cu.
2. s predikatnim acc. storiti, narediti koga (za) kaj: is (amor) mores hominum moros et morosos efficit Pl., id hostes ad pugnam alacriores effecit C., hunc montem murus arcem efficit C., Scipio Rupilium potuit consulem eff. Ci., defensores Macedoniae praedatores effecisti Ci., memoriam nostri quam maxume longam efficere S., et numerum ampliorem vero et hostilem metum efficiebant S. so storili, da je bilo število videti večje in tako sovražnika navdati s strahom, paupertatem efficere levem O. storiti tako, da jo je lahko prenašati, eum puerum efficere de virgine O., efficere aliquid irritum H. neveljavno storiti, spremeniti, unum consilium totius Galliae efficere C.
3. sestaviti (sestavljati), zb(i)rati, nab(i)rati: classe celeriter effecta N., C., magnam effecit multitudinem (serpentium) N., efficere exercitum L., cohortes, legiones C., numerum cratium C., liciti sunt usque eo, quoad se efficere posse arbitrabantur Ci.
— II.
1. izvršiti, dovršiti, dokončati, opraviti (opravljati), storiti, dognati: magna facinora Pl., lepide meum officium Pl., nuptias alicui Ter., aliquid dignum dono deorum Ci., homo ad efficiendum acerrimus Ci.; z obj.: plura concupivit, quam efficere potuit N., nihil non efficere posse N. vse izvršiti, storiti, antequam opus effectum est Ci., illa facinora statim eff. Ci., efficere strages, turbas, caedīs Ci. povzročiti, iter, spatium cursu C. prehoditi, iussa parentis O. izvršiti, ille brevi mandata efficit S. je storil po ukazu, plus timoris quam periculi effecerant S., in moliendis efficiendisque rebus Cu.; evfem.: quae Antonius in eorum coniugibus effecerit Ci. je zakrivil, zagrešil. — Skladi: z relativnim stavkom: neque quod intenderat, efficere potest S.; s finalnim stavkom: effice, coëamus in unum O., effice, ne id cupere videare Ci., effecerat, ut consilia Catilinae sibi proderet S., efficiam, posthac ne quemquam voce lacessas V., si possim efficere, ut Milonem absolvatis Ci. doseči, da … , tuto ut Corinthum perveniret effecit N. je poskrbel; za zanikanim glagolom = quin: effici non potest, quin eos oderim Ci.
2. (filozofsko) pokazati, dokazo(va)ti, izpričati: interrogantibus quod proposuit effecit Ci.; poseb. efficitur z ut ali ACI = iz tega sledi, da … : ex quo illud efficitur, ut omne corpus mortale sit Ci., hoc efficitur deos esse mortales Ci., efficere hominem naturae oboedientem homini nocere non posse Ci.
3. povzročiti (povzročati): res efficientes, quae causae appellantur, et res effectae ab efficientibus causis Ci. — Od tod
1. adj. pt. pr. efficiēns -entis, adv. efficienter, tvoreč, učinkovit, povzročujoč: res Ci., causa est, quod cuique efficienter antecedit Ci. z učinkom, uspešno; z gen.: Lact., virtus efficiens est voluptatis Ci. povzroča, daje užitek; neutr. pl. subst. efficientia -ium, povzročujoče, učinkujoče stvari: Q.
2. adv. pt. pf. effectē učinkovito, zelo uspešno, živo : Mart., Amm.; komp. effectius: Ap.
Opomba: Star. oblike: cj. pf. act. effexis = effeceris Pl.; cj. pr. pass. effiant, ecfiant = efficiantur Lucr.; inf. pr. pass. effierī, ecfierī = effici Pl. - effluēnte
A) agg. odtekajoč, uhajajoč (plin, tekočina):
gas effluente da un condotto plin, ki uhaja iz cevi
B) m odplaka - effugiō -ere -fūgī -fugitūrus ubežati komu, uiti komu, uteči komu, čemu, umakniti se komu, čemu
1. intr.: semustilatus effugit Ci., illum effugere nolebat C., ante alios eff. V. prvi bežati, via Nolam ferente effugit L. po cesti v Nolo; pesn.: effugit sagitta V. odleti. Od kod? s samim abl.: patriā effugiam Pl., stabulis effugere O.; s praep.: effugere ex urbe Pl., saucius e caede, e proelio effugerat Ci., quotiens ex eius manibus effugi Ci., ex vinclis publicis effugisse simulans N., a ludis vix vivus effugit Ci., ab omni verborum vilitate effugere Petr., qui de suis manibus effugerint Ci.; z adv.: si vis effugere istinc H. Kam?: ad summa delubra V.; z adv.: foras effugere Pl.
2. trans. (prim. ἐκφεύγειν τινά ali τι): hos montes intrare cupiebant, ut equitatum effugerent Caesaris C., manus impias effugere S.; pesn.: effugimus scopulos Ithacae V., manūs effugit imago V. se je izvila iz rok, je izginila, polum effugere O. oddaljen biti od … ; pren. (iz)ogniti se česa, čemu: infortunium, malam rem effugere Pl., telum effugere V., petitiones tuas corpore effugi Ci., effugere periculum, mortem, adventum alicuius C., milites, qui famem, qui ferrum, qui morbum effugerunt Ci., effugere poenam, famam, crudelitatis infamiam Ci., civium invidiam N., tanta mala S., morsūs O., nomen honorque rogos effugiunt O. ne prideta na … , animus, qui se non effugit umquam H., effugere iudicium (kazenski sodbi) Petr., cupiditates adulescentiae T.; z ne: propinquae clade urbis ipsi, ne quid simile paterentur, effugerunt L. so ušli podobni usodi, parum effugerat, ne dignus crederetur T.; s quin: numquam hodie effugies, quin mea manu moriare Naev. fr. Pomni poseb.: nihil te effugiet Ci. nič ti ne uide, nullius rei cura Romanos effugiebat L. Rimljani niso ničesar prezrli, neque hoc spectaculum effugerit parentes H. bodo imeli, doživeli. - effūsiō -ōnis, f (effundere)
1. izliv(anje): aquae Ci., se … tutantur atramenti effusione saepiae Ci. s tem da izlivajo (izpuščajo) iz sebe črno tekočino.
2. prelivanje: Aug., Hier.
3. pren.:
a) vrvenje, prehajanje: effusiones hominum ex oppidis Ci.
b) razposajenost, prešernost, razuzdanost: Aug., effusio animi in laetitiā Ci.
c) zapravljanje, potrata, razsipanje: Aug., pecuniarum effusiones Ci., liberalitatem effusio imitatur Ci., effusio bestiis circum complendi L. potrata, da se napolni … cirkus.