Franja

Zadetki iskanja

  • esulare v. intr. (pres. ēsulo)

    1. redko iti v pregnanstvo

    2. pren. biti izven, biti tuje:
    questo esula dai miei compiti to ni moja naloga
  • et, adv. in conj. (prim. áti = gr. ἔτι, lat. at- v atavus, sl. od).

    I. adv. osnovni pomen tudi; klas. redko in le pred zaimki, posameznimi izrazi in v posebnih obratih, npr. et hic, et ille, et ipse, et alii, et nunc, nam et, sed et, simul et Ci. idr., verum igitur et extremum Ci., et illud videamus Ci., natus et ipse deā V., fecerat et lupam V. tudi še; stopnjevanje = etiam, celo: calamitosus Deiotarus, qui et ab eo, qui in isdem castris fuerit, … accusetur! Ci.; stopnjevanje, dopustno pri participu: timeo Danaos et dona ferentes V. tudi če (celo če) nosijo darila; adv. okrepljen z drugimi členicami: et etiam ali et quoque tudi še: addam et illud etiam Ci., multa quoque et bello passus V.; nec non et Tyrii V. in tudi; et quidem seveda tudi, pa tudi: cruciatus est Trebonius: et quidem a Carthaginiensibus Regulus Ci.

    II. conj.

    1. in, ter, pa, in tudi, in hkrati, in vrh tega, in povrh, veže besede in stavke, puščajoč vsakemu delu njegovo vrednost: mater tua et soror a me diligitur (= ta in ona, vsaka zase) Ci., quoad possem et liceret Ci., magnum et grave bellum C., cuius pater regnum in Sequanis … obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat C., maior et qui prius imperitaret L. Najstarejša vezalna členica que veže dele s celoto ali celoto z deli, povzemajoč skupaj spadajoče vezane pojme v enoto: senatus populusque Romanus Ci. idr. (t.j. iz obeh sestavljena rimska zakonodajna oblast), terra marique, ferro ignique ali igni ferroque, coniuges liberique Ci. idr. Klas. in poznejša lat. te razlike ne poznata več, in in que sta si popolnoma enaka; le v pravkar omenjenih stalnih izrazih (senatus populusque Romanus itd.) je que ohranil prvotni pomen. Za atributi multi, pauci, unus se et ne sloveni: multae et magnae difficultates C. mnoge velike težave, mnogo velikih težav, unus perangustus aditus C. V zvezi hendiady-oin: ratio et cogitatio Ci. pametno mišljenje, ardor et impetus C. ognjevit (silen) napad, poscere et flagitare Ci. odločno zahtevati, relinquere et deserere Ci. nezvesto zapustiti, aequus et par, aequales et pares (virtutes) Ci. čisto enak(e). Za zanikani et se rabi nec (neque), gl. neque; če ni zanikana cela misel, ampak samo ena beseda, se rabi et non: dicam eos miseros, qui nati sunt, et non eos, qui mortui sunt Ci. Ponavljani veznik: et — et in — in, po eni strani — po drugi strani, deloma — deloma, kakor — tako: et discipulus et magister perhibebantur improbi Pl., et in patre et in filio Ci., amicitia et prodest et delectat Ci., quis non dolet interitum talis et civis et viri? Ci., et mari et terrā N. ali (pesn.) multum ille et terris iactatus et alto V. (v teh zvezah je vsak del posebej poudarjen, v zvezi terra marique sta dela povzeta v celoto); v mnogovezju et—et—et in — in — in: quo facilius et huius hominis innocentissimi miserias et illorum audaciam cognoscere possitis et rei publicae calamitatem Ci., at sunt morosi et anxii et iracundi et difficiles senes Ci., et antiquitate generis et gloriā maiorum et summā industriā florebat N. Več kot tročlene zveze se dajo vedno razstaviti v dvočlene. Ret. (redko) et—que in que—et: officia et reservata praetermissaque Ci., laudesque et grates egit L., aliusque et idem H. (drug in vendar) isti; tudi et—et—que ali et—et—atque: V. Če je en člen zanikan, stoji nec (neque) — et ne le ne — ampak, oz. et — nec (neque) ne le — ampak tudi ne: nec miror et gaudeo Ci., amicitias neque facile admisit et constantissime retinuit Suet., et rem agnoscit nec hominem ignorat Ci., intellegitis Pompeio et animum praesto fuisse nec consilium defuisse Ci. Če je le ena beseda zanikana, stoji et non: Manlius et semper me coluit et a studiis nostris non abhorret Ci.

    2. et v posebnih pomenih in zvezah
    a) in tako, in zato, in torej, in potemtakem: pons est interruptus et reliqua multitudo equitum interclusa C.
    b) in sploh, skratka: studiose ab iis siderum magnitudines, intervalla, cursūs anquirebantur et cuncta caelestia Ci., Chrysippus et Stoici, Pericles et (omnes) Athenienses Ci., pronuntiabat dulci et proprio quodam oris sono Suet.
    c) pojasnjujoč, poseb. kadar se že povedana misel s poudarkom ponovi = in sicer, in to, in posebno, namreč: peto id a tribuno plebis et a Curione tribuno Ci., magna vis est conscientiae et magna in utramque partem Ci., vives, et vives ita, ut vivis Ci., errabas, Verres, et vehementer errabas Ci., loco iniquo et leniter declivi C., id et facile effici posse N., molemque et montes insuper altos imposuit V., sola domum et tantas servabat filia sedes V., audieras, et fama fuit V. namreč, kajti, nullane habes vitia? immo alia et fortasse minora H. in sicer menda manjše, formam aedificiorum novam excogitavit, et ut ante insulas … porticus essent Suet.; iron.: dixit publice data drachmarum CCVI milia et dixit tantum Ci.
    č) potrjujoč = in zares, in v resnici, in seveda: Ci., Suet., ad triumphum decessit Romam Papirius Cursor et fuit vir dignus omni bellica laude L.
    d) predhodni misli pritikajoč nasprotje = in vendar, in pri (vsem) tem, in kljub temu: magister summa iam senectute est et cotidie commentatur Ci., quod (canorum in voce) equidem adhuc non amisi, et videtis annos Ci.; tako tudi pred vprašanji nejevolje, zavzetosti, navdajanja, zlasti v zvezi s quisquam: et mirabimur? Ci. in vendar naj se (pri tem še) čudimo? et quisquam dubitabit, quin huic hoc tantum bellum transmittendum sit … ? Ci., una cum gente tot annos bella gero, et quisquam numen Iunonis adorat? V. in (ker je to tako) kdo bo … častil? et quisquam ingenuas etiamnunc suscipit artes … ? O.
    e) protivno za nikalnim stavkom = sed, ampak, temveč: animo non deficiam et id, quod suscepi, perferam Ci., nulla nobis societas cum tyrannis et potius summa distractio est Ci., id medici non tacuerunt et ad Dionysium sermonem rettulerunt N., populi potentiae non amicus et optimatium fautor erat N.
    f) v silogizmu (logičnem sklepu) = atqui no pa: qui autem in morbo sunt, sani non sunt; et omnium insipientium animi in morbo sunt: omnes insipientes igitur insaniunt Ci.
    g) časovno (= cum inversum), poseb. za predhodnimi iam, nondum, vix ipd. = kar, in že, in takoj, (in) tedaj, tedaj pa: vix prima inceperat aestas et Anchises dare vela iubebat V., straverunt aequora venti et rursus vocat auster in altum V., dixit et refulsit V., dixerat ille et iam auditur V., dic mihi … et eris mihi magnus Apollo H., impinge lapidem et dignum accipies praemium Ph., simul haec effatur, et testatur Lucan., sic fatus, et auras dissipat hasta tremens Stat., Semele vix dona … collo induit, et fallax intravit limina Iuno Stat., nondum quartus a victoria mensis, et libertus … vetera odiorum nomina aequabat T., pauci dies, et liber principis servus Plin. iun., tene hunc cursum, et probabitur experimento Plin. iun.
    h) za besedami, ki izražajo enakost, podobnost ali različnost (npr. aeque, idem, par, similis, alius idr.) = atque (prav tako) kakor, ko: tu mihi es germanus pariter corpore et animo Ter., nisi aeque amicos et nosmet ipsos diligamus Ci., omnia fuisse in Themistocle paria et in Coriolano Ci., non alia (eadem) causa est aequitatis in uno servo et in pluribus Ci., aliter homines, aliter philosophos loqui putas oportere, aliter doctos et indoctos? Ci., similem sibi videri vitam hominum et mercatum eum Ci., haec eodem tempore Caesari mandata referebantur, et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant C., non eadem nobis et illis necessitudo inpendet S., nota nobilitas viri et virtus omnibus erat Iust.

    Opomba: Veznik et pesn. zapostavljen: fessi et parvae succedimus urbi V., Danaûm et, si fata fuissent, ut caderem meruisse manu V.
  • étain [etɛ̃] masculin kositer, cin

    papier masculin d'étain staniol(ni papir)
    vaisselle féminin d'étain posoda iz kositra
    étain en feuilles cin v listih
    étain de glace bismut
    étain de soudure spajalni kositer
  • éteindre* [etɛ̃drə] verbe transitif pogasiti, ugasiti

    él izklopiti, izključiti; gasiti (apno); ugasiti (žejo); iztrebiti (ljudstvo); zatreti (upor); zatemniti (slavo); zabrisati (un souvenir spomin); omiliti (barvo, vnemo, častihlepje, šum)
    s'éteindre ugasniti (tudi figuré); umreti; poiti, prenehati (ogenj); obledeti (barva); figuré izginiti; miniti, iti h kraju, izumreti
    éteindre le feu, un incendie, une bougie pogasiti ogenj, požar, ugasiti svečo
    éteindre une chambre, la radio, la télévision ugasiti luči sobi, zapreti radio, televizor
    éteindre la douleur uspavati bolečino
    éteindre sa soif ugasiti si žejo
    éteindre sa dette odplačati, odpisati svoj dolg
    le feu s'éteint faute de bois ogenj ugaša, ker ni drv
    son souvenir ne s'éteindra jamais spomin nanj ne bo nikoli ugasnil
    cette race s'éteint ta rasa izumira
  • etikéta (za pakete, prtljago itd.) label; tag; (za označbo cene) ticket; tally; (ceremonial) etiquette; ceremony; ceremonial; convention

    jahati na etikéti (figurativno) to be very formal, to be a stickler for etiquette
    ne gledamo na etikéto ni, nam do etikéte (figurativno) we don't stand on ceremony
    steklenica ima etikéto »strup« the bottle is labelled »poison«
    pogrešiti se, napraviti prestopek proti etikéti to commit a solecism (ali a breach of etiquette)
  • étonnant, e [etɔnɑ̃, t] adjectif presenetljiv, osupljiv; čuden, nenavaden; čudovit, fantastičen

    cela n'a rien d'étonnant nič čudnega, nenavadnega ni na tem
    l'étonnant est que ... preseneča, da ...
  • être*2 [ɛtr] verbe intransitif biti; obstajati, eksistirati; nahajati se; stati, sedeti, ležati; znašati (cena)

    être ou ne pas être biti ali ne biti
    être bien, mal avec quelqu'un dobro, slabo se s kom razumeti
    c'est cela, c'est ça tako je, res je
    soit! prav! naj bo! zaradi mene!
    ainsi soit-il! (religion) tako bodi! amen!
    il a été à Rome (familier) šel je v Rim
    j'ai été les voir šel sem jih obiskat, obiskal sem jih
    ce n'est pas que ... ne morda, da ...
    il est des hommes qui ... so ljudje, ki ...
    à l'heure qu'il est ob tej uri
    il est 10 heures ura je deset
    je suis mieux (na) bolje mi gre
    il n'est que de ... treba je le, najbolje je, da ...
    quel jour sommes-nous? kateri dan imamo danes?
    n'est-ce pas? kajne?
    toujours est-il que ... vsekakor pa je gotovo, da ...
    c'est moi qui vous ai dit cela jaz sem vam to rekel
    Elle n'est pas venue? - C'est qu'elle est malade. Ali ni prišla? Bolna je (= ker je bolna).
    ce n'est pas qu'il soit paresseux, mais il est lent ni len (ne da bi bil len), toda počasen je
    à:
    vous êtes à blâmer vi ste graje vredni, vaša krivda je
    être à son travail biti pri delu, čisto se posvetiti delu
    le temps est à la pluie na dež kaže
    tout est à refaire vse je treba znova začeti
    ce livre est à moi ta knjiga je moja
    je suis à vous na voljo sem vam
    c'est à moi de décider jaz moram odločiti
    c'est à prendre ou à laisser (figuré) treba se je odločiti za da ali ne
    on est à se demander treba se je vprašati
    cela est encore à faire to je treba še narediti
    c'est à qui le flattera laskajo se mu kot za stavo
    après:
    être après quelque chose (familier) zelo si česa želeti, hlepeti po čem
    être après quelqu'un (familier) koga na piko vzeti, šikanirati koga, ne pustiti koga pri miru
    de:
    être de spadati k, izvirati, izhajati iz
    être de la fête udeležiti se slavnosti
    être d'un parti pripadati neki stranki, biti član stranke
    il est de Nice on je iz Nice
    il est de notre parti on je na naši strani, on pripada nam, on je eden naših
    cela n'est pas de jeu (familier) to je proti pravilom igre, to ne velja
    être de l'avis que ... biti mnenja, da ...
    comme si de rien n'était kot da se ni nič zgodilo
    en:
    en être biti zraven, spadati zraven, udeležiti se
    en être pour son argent biti ob svoj denar, zastonj izdati svoj denar
    en être pour sa peine zaman se truditi, se napenjati
    je ne sais plus où j'en suis ne vem več, pri čem sem; ne vem, kje se me glava drži
    où en êtes-vous? kako daleč ste?
    je n'en suis pas encore là nisem še tako daleč
    j'en suis là to je z menoj primer
    il n'en est rien to (nikakor) ni tako
    il en est ainsi to je takó, tako je (pač)
    pour:
    être pour quelque chose biti, nastopiti, glasovati za kaj
    être pour faire quelque chose nameravati, takoj kaj storiti
    je ne suis pour rien dans cette affaire nimam interesa za to stvar, nimam nobenega posla s to stvarjo, ne morem nič za to stvar
    il est pour moi on je (drži) z menoj
    tu as été pour beaucoup dans son départ ti si precéj odgovoren za njegov odhod
    sans:
    vous n'êtes pas sans savoir vedeti morate, gotovo veste
    être sans le sou prebite pare ne imeti
    y:
    y être biti doma, spreje(ma)ti (pour quelqu'un koga)
    je n'y suis pour personne za nikogar nisem doma
    y être pour quelque chose biti zapleten v kaj
    vous n'y êtes pas (familier) ne razumete, kaj mislim
    j'y suis razumel sem, že vem, razumem
    vous y êtes tako je, zadeli ste, uganili ste
    ça y est (familier) tako, pa je narejeno! gotovo!; na! sedaj pa imamo!
  • étudier [etüdje] verbe transitif preučevati, študirati; naštudirati (vlogo); opazovati, razisko-vati

    il a étudié dans une université américaine študiral je na neki amerikanski univerzi
    étudier les échecs, l'anglais, le tennis, le piano študirati, učiti se šaha, angleščine, tenis, klavir
    étudier le terrain raziskovati zemljišče, figuré, familier sondirati teren
    s'étudier preučevati se (samega sebe, drug drugega); prizadevati se (à za)
    il s'étudie à satisfaire tout le monde prizadeva se, da bi zadovoljil vse
    cette actrice s'étudie trop, elle manque de naturel ta igralka preveč samovšečno študira samo sebe, ni naravna
  • Eurydicē -ēs, f (Εὐρυδίκη)

    1. Evridika , žena Orfeja, ki jo je hotel po njeni zgodnji smrti s svojimi čarobnimi pesmimi rešiti iz podzemlja. Pluton mu je prepovedal ozreti se po njej, dokler ne pride spet na svet. Toda Orfej se ni zmogel držati prepovedi, ozrl se je in Evridika mu je izginila izpred oči: V., O., Hyg., Sen. tr.

    2. Danajeva hči: Hyg.

    3. sužnja Reje Silvije: Enn. ap. Ci.

    4. mati Filipa II., mak. kralja: N., Iust.

    5. Aridejeva žena: Iust.

    6. žena Ptolemaja Filopatorja: Iust.

    7. Lizimahova žena: Iust.

    8. Gencijeva žena: L.
  • évangile [-žil] masculin evangelij (nauk)

    Evangile evangelij (knjiga)
    parole féminin d'évangile gotova, nesporna stvar
    il le prend pour parole d'évangile to je zanj evangelij
    tout ce qu'il dit n'est pas parole d'évangile ni da bi vse verjeli, kar on reče
  • Ève [ɛv] féminin Eva

    ne connaître quelqu'un ni d'Ève ni d'Adam koga sploh ne poznati
  • ēventus -ūs, m (ēvenīre)

    1. izid, iztek (ugoden ali neugoden), posledica: belli Ci., C., S., bellorum Suet., pugnae C., S., rei C., rerum Cu., ad incertum casum et eventum certus sumptus impenditur Ci., haudquaquam ad spem eventus respondit Ci. ni ustregel pričakovanju, precibus eventum vestris senatus, quem videbitur dabit L. bo rešil, fortunae eventus varii C., sine successu et bono eventu Varr., eventus stultorum magister est L., eventus prosper L., Cu., eventus caeci V., eventus ducis V., duorum militis L. izid boja dveh vojakov, in eventu eius urbis (navala na mesto) positum esse L., eventus laetus sequitur Plin. iun.; z ut: hunc eventum habere, ut … C.; occ.
    a) dober izid, uspeh: cui casus eventusque rerum … consiliorum comites fuerant Ci. neuspeh in uspeh, per eventus suos iurat O., utendum eventu T., nec eventus defuit T., nec audaciae eius eventus defuit Iust.
    b) konec: (Homerus) semper ad eventum festinat H.; konec življenja, konec kake osebe: impiorum fratrum eventus L., non tamen eventu horum deterritus O., ut … (Iuno) eventūs Hecubam meruisse negaverit illos O.

    2. dogodek, pripetljaj: cogitans incertos eventus valetudinis Ci.; occ. sreča (v prvotnem pomenu) = usoda, naključje: ut non queam satis huius eventum fortunamque miserari Ci., ex eventu navium suarum C., qui quosque eventus exciperent C., alicuius eventum speculari C., auditur Decii eventus L.

    3. pooseb. Bonus Ēventus Dobra letina poljskih pridelkov, božanstvo rimskih kmetov: Varr., Plin.
  • exacto natančen, točen; pravilen, popoln

    no está exacto ni točno (pravilno)
    ¡exacto! točno! tako je!
  • exanimālis -e, act. usmrtljiv, smrtonosen: curae Pl.; pass. usmrčen, mrtev: ni illum exanimalem faxo Pl.
  • excepté, e [ɛksɛpte] adjectif izvzet, z izjemo, razen

    eux exceptés, personne n'a entendu parler de cela razen njih nihče ni slišal govoriti o tem
    nos voisins exceptés (= excepté nos voisins) razen naših sosedov
  • exception [ɛksɛpsjɔ̃] féminin izjema; juridique ugovor

    à l'exception de, exception faite de z izjemo, izvzemši, razen
    à quelques exceptions près razen nekaterih izjem
    par exception izjemoma
    sans aucune exception brez izjeme
    sans exception d'âge ni de sexe ne oziraje se na starost in na spol
    exception déclinatoire (juridique) ugovor o nepristojnosti
    cas masculin d'exception izjemen primer
    mesure féminin d'exception izjemen ukrep
    traitement masculin d'exception izjemno, posebno obravnavanje
    tribunal masculin d'exception izjemno, posebno sodišče
    faire exception biti izjema
    faire une exception pour, en faveur de quelqu'un napraviti izjemo za koga
    soulever une exception (juridique) uveljaviti ugovor
    cette règle ne souffre, ne comporte pas d'exception to pravilo ne dopušča nobene izjeme
    l'exception confirme la règle izjema potrjuje pravilo
    il n'y a pas de règle sans exception ni pravila brez izjeme
  • exceptionnel, le [ɛksɛpsjɔnɛl] adjectif izjemen; figuré brez primere, kapitalen; masculin izjemnost

    cas masculin exceptionnel izjemen primer
    chance féminin exceptionnelle šansa, ki ji ni para
    congé masculin exceptionnel poseben dopust
    circonstances féminin pluriel, mesures féminin pluriel exceptionnelles izjemne okoliščine, izjemni ukrepi
    prix masculin exceptionnel izjemna cena
    être masculin exceptionnel nenavaden človek
  • excitō -āre -āvī -ātum spraviti (spravljati) iz česa, od tod

    I.

    1. segnati, pognati (poganjati), splašiti, „vzdigniti“: etiamsi excitaturus non sis nec agitaturus (feras) Ci., cervus excitatus latibulis (abl.) Ph.; preg.: excitare aliis leporem Petr. = za druge se truditi; pren.: sonus excitat omnis suspensum V., conscientiā sceleris excitatus Ci., nuntio excitatus L. prestrašen.

    2. occ.
    a) izklica(va)ti, poklicati, priklic(av)ati, ven poz(i)vati: vox precantium me huc foras excitavit Pl., excitare negotiatores Ci., ut senatus omnibus ex agris civīs excitaret Ci., cives paene ex Acheronte excitare Ci., excitare aliquem ab inferis Ci. iz podzemlja poklicati (ne = od mrtvih obuditi), clamore excitatum praesidium Romanorum L., (servus) excitat Simonidem Ph. pokliče pred vrata, excitare aliquem a portu Pl. odposlati, aliquem a cena Petr. poklicati od …
    b) adceleremus, ait, vigiles simul excitat V., singulos excitare Cu.
    c) prebuditi (prebujati), zbuditi (zbujati), obuditi (obujati), vzdramiti: excitare sopitum mero ac somno regem Cu., crematos mortuos H., patre excitato Q. Od kod? z abl.: aliquem somno L.; s praep.: aliquem e(x) somno Pl., Ci., patrem eius dicendo a mortuis Ci., excitare ex alto sopore Cu.; abs.: ut … ne canes quidem … excitarent L.; pesn.: sopitas ignibus aras excitat V. zaneti na žrtveniku ogenj iz tleče žerjavice; pren.: tanti flagitii memoriam excitare Ci. spomin obnoviti.

    3. napraviti (napravljati), narediti: nova sarmenta, ubertatem lactis, lenitatem vini Plin., pascua in novalibus Pall.; pren. vzbuditi (vzbujati), povzročiti (povzročati): discordiam Ci., fletum etiam inimicis Ci., quantos excitat risūs! ali quantas tragoedias excitat! Ci., haec res tibi fluctus illos excitavit Ci., in re publica fluctus excitantur Ci., illam tempestatem Caesare impulsore esse excitatam Ci., excitatus plausus, excitatus animi dolor Ci., excitare motum in animis, desiderium, spem Cu.

    II.

    1. pozvati koga ali veleti mu, naj vstane, storiti, da kdo vstane ali se vzdigne, vzdigniti (vzdigovati) koga, med. vstati, vzdigniti se: excitare reum Ci., universi rursus prociderunt; tandem excitati curiā excesserunt L.: podobno: qui (vapores) a sole ex aqua excitantur Ci., ventus exortus arenam humo excitavit S. je vzdignil, pulverem agris excitare H., caligo terrae fervore excitata Cu.; occ.
    a) pred sodiščem ali v kakem zboru koga „vzdigniti“ = pozvati koga, naj vstane in kaj bere ali govori: excitare recitatores, lectores Ci., reum consularem Ci., testes Ci. na izpoved pozvati, me primum excitatum iussumque dicere L.
    b) komu v gledališču veleti, naj vstane s sedeža, ker ni njegov, spoditi koga s sedeža, spoditi koga iz gledališča: aliquem de spectaculis Q., spectaculo gregarium militem in quattuordecim ordinibus sedentem Suet.
    c) excitare triarios L. (v tretji bojni vrsti klečeče) triarijce „vzdigniti“ = na boj pozvati (pravzaprav veleti jim vstati).

    2. (po)vzdigniti (povzdigovati): caput altius Cels., faciem in caelum Prud.; pren.: excitata fortuna Ci. rastoča; pren. (stavbe) (z)graditi, postaviti (postavljati), napraviti: sepulcrum e lapide Ci., ex materia … turres C., aras V., molem, munimenta Cu., aedificium Sen. ph., honorarium ei tumulum Suet., urbem Fl.

    3. (ogenj) podnetiti, zanetiti, podpih(av)ati, vzpih(av)ati: admoto fomite flammas Lucr., ignem Lucr., res, quibus ignis excitari potest C., foculum (ognjišče = ogenj na ognjišču) buccā excitare Iuv.; pren.: illa fax excitare non potest incendium Ci.; pren. (strasti idr.) vne(ma)ti, razpihniti, podnetiti, vzbuditi (vzbujati): bellum, tumultum, libidines, amores, odium Ci., iras V., L., invidiam Cu.

    4. pren.
    a) (žalostne, potrte) (po)tolažiti, pomoči (pomagati) jim: afflictos, maestum senem, amici iacentem animum Ci., senatum abiectum Ci. ep.
    b) spodbuditi (spodbujati), opogumiti, (o)hrabriti, razvne(ma)ti, podražiti: auctoritate sua cunctantem Ci., Mars viros … et excitat urbīs V., alium alio modo excitare S., quem neque gloria neque pericula excitant S., aversos animos excitare Cu. K čemu? Na kaj?: ad legendi studium Ci., languentem labentemque populum ad decus Ci., nos et nostros liberos ad laborem et ad laudem Ci., ad bellum, ad virtutem, animos ad laetitiam C., in animos viriles te pater Aeneas excitat V.
    c) dražiti (želodec): stomachum, os Plin., aviditatem Plin. ješčnost vzbujati.
    č) povzdigniti (povzdigovati), poživiti (poživljati): alterum altero excitatur aut astringitur Plin., ignis fulgor … tenebris noctis excitatur Plin. iun. Adj. pt. pf. excitātus 3 močen, silen: sonus Ci., clamor excitatior L., odor excitatissimus Plin.; (o govoru) živ(ahen): excitatius (schema) Q., haec excitatiora lumina Q. Adv. komp. excitātius silneje, bolj živo, živahneje: Plin., Amm.
  • excusado prost davka; odvečen, brezkoristen; rezerviran, oddeljen; skriven, skrit

    puerta excusada zadnja vrata
    no excusado neobhodno potreben
    pensar en lo excusado hoteti se lotiti nečesa nemogočega, zidati gradove v oblake
    excusado es que (yo) lo diga ni treba, da (jaz) rečem; je samoumevno
  • exemple [ɛgzɑ̃plə] masculin primer; zgled, vzor; svarilen zgled; eksêmpel

    à l'exemple de po primeru, po zgledu
    par exemple na primer, familier nasprotno, pa, zato pa
    par exemple! ni mogoče! kaj takega! ta je lepa!
    sans exemple brez primera, brez precedensa
    donner l'exemple, prêcher d'exemple dajati dober zgled
    se régler sur l'exemple de quelqu'un, prendre exemple sur quelqu'un zgledovati se po kom
    servir d'exemple biti (za) svarilen zgled (à quelqu'un komu)