hormónski pridevnik hormonal
hormonski preparati préparations ženski spol množine hormonales
hormonsko zdravljenje traitement moški spol hormonal
hormonska žleza glande ženski spol endocrine (ali à sécrétion interne)
Zadetki iskanja
- horn1 [hɔ:n] samostalnik
rog, rogovina, roževina
glasba rog; hupa, trobilo (avto); simbol moči; zvočni lijak (pri gramofonu); tipalka (polž, insekt), polipova lovka; krak luninega krajca; rečni rokav, zaliv
množina, figurativno rogovi (prevaranega moža)
ameriško, pogovorno požirek pijače
vulgarno trd penis
the Horn Rt Horn
glasba English horn vrsta oboe
glasba French horn vrsta trobente
hunting horn lovski rog
shoe horn žlica za obuvanje
to come out at the little end of the horn slabo opraviti
to draw (ali pull) in one's horns brzdati se, postati skromnejši
to lift (ali raise) the horns pokazati roge, biti prevzeten
on the horns of a dilemma v veliki dilemi, med dvema ognjema
škotsko, zgodovina to put to the horn izgnati, izobčiti
horn of plenty rog izobilja, blaga na pretek
to show one's horns pokazati roge, postati predrzen
to take the bull by the horns smelo se spoprijeti s težavami, kljubovati - hōrologium -iī, n (gr. ὡρολόγιον) ura (sončna ali vodna): Ci. ep., Varr., Cass., h. ex aqua Vitr., h. solarium Plin.
- horoskóp horoscope moški spol
sestaviti horoskop za koga faire (ali dresser, tirer) l'horoscope de quelqu'un - horoskóp horóscopo m
sestaviti horoskop za koga hacer (ali sacar) el horóscopo de alg - horrēscō -ere horruī (incoh. glag. horrēre)
1. štrleti (kvišku stati), zače(nja)ti, (o laseh in podobnem) pokonci vstajati (ježiti se, sršeti, ščetiniti se), potem sploh štrleti: horrescunt tela ali horrescit telis exercitus Enn. fr. ali horrescit seges (polje) ensibus V., segetes … horrescunt flabris V. se začno zibati, horruerunt comae O., mollis horrescit coma Sen. tr., subitis horrescit turbida nimbis tempestas Sil. zahrumi; pleonast.: cum subito mare coepit horrescere Ci. je zakipelo, se je vzvalovilo, saetis horrescere coepi O., bracchia coeperunt nigris horrescere villis O.
2. metaf.
a) α) intr. (od strahu, groze, strmenja) zdrzniti se, zganiti se, zgroziti se, (vz)drgetati, tresti se, (z)bati se, groza (strah, zona) obiti (obhajati) ali spreleteti (spreletavati) koga: horresco semper Ter., animi (loc.) horrescit Pac. fr., quin etiam ferae sibi iniecto terrore mortis horrescunt Ci., in terra quoque ut horrescant ac tecta requirant Lucr., horresco referens V. groza me je poročati, horrescit visu V., draco horruit Val. Fl. je vzdrgetal. β) trans. zgroziti (zgražati) se nad čim, (z)bati se česa: h. crimen Ci. ep., morsus futuros V., procellas H., mortem Stat.; z inf.: non horrui in hunc locum progredi Ci., horrescit animus omnia recensere Amm.
b) prevzet biti —, ostrmeti nad kom, strme zapaziti: quem (Pompeium) ter ovantem Iuppiter horruerat Petr. poet. - horreum -ī, n (najbrž sor. s haurīre, horreum torej = „iz česar se žito zajema“; prim. horia)
1. shramba za vsakovrstno zalogo, skladišče, (zaloga), žitnica: clavis horrei Ci., horrea constituere C. ali ponere L. (napraviti, napravljati) horrea privata Ci. (naspr. h. publica Lamp.), deripere horreo (sc. vinario) amphoram H. iz vinske zaloge, iz vinskega hrama, Sulpicia horrea H. Sulpicijeva vinska zaloga (ki je bila zelo imenitna), h. vinarium Sen. ph., Dig., pensile h. (za olive) Col., horrea frumenti Plin., h. frumentarium Dig., penuarium Ulp. (Dig.), apertis horreis pretia frugum levare T., horrea frugum plena Ambr., alia virtutis suae horrea se reperisse existimantes Amm. najdbo novih žitnic so imeli za delo svoje hrabrosti; horreum kot skladišče kmetijskega orodja: Col., — knjig: Sen. ph. — kipov: Plin. iun., — srebrnine: Paul. (Dig.), — raznega blaga: Ulp. (Dig.); o živalskih zalogah: saepe exiguus mus … horrea fecit V., (apes) floribus horrea texent V., terrena sub horrea ferre … formicae grana reperta solent O.; metaf.: Capua horreum agri Campani Ci. žitnica.
2. skedenj, gumno: ruperunt horrea messes V., si proprio condidit horreo, quidquid de Libycis verritur areis H., spicis horrea plena Tib. - horridus 3, adv. -ē (horrēre)
I.
1. štrleč, od tod sršav, mršav, dlakav, kosmat, hrapav, raskav, bodljiv: capillus, corpus, iecur Ci., barba V., sus V. ščetinasta, cervix apri O., caesaries (cupressi) O., pilus Col., silva, pelex Iuv.; pesn. z abl. = štrleč od česa, gosto pokrit s čim: barba paedore horrida Poeta ap. Ci., hastilibus horrida myrtus, silva dumis horrida V., Iuppiter horridus austris V.; occ.
a) pust = neobdelan: campus Ci., horridior locus O., horrida humus Sil.
b) (sadje) rezkega okusa (gen.): pomum Plin.
2. metaf.
a) grob = neizobražen, neomikan, neolikan, neotesan, zarobljen, zagoveden, oduren, divji: miles Enn., homo, tribunus plebis Ci., Tubero vitā et oratione horridus Ci., horrida gens V., horridus squamis et cristā Sil., te neglegit horridus H. zagovednež, gumpec, Marius hirtus atque horridus Vell., horridus atque ieiunus Q., vir paulo horridior et durior Plin. iun.; poseb. o govoru: oratio, scripta Ci., verba Tib., quaedam horridiora verba Ci., h. modus dicendi L., horridus ille defluxit numerus Saturnius H. neuravnani, litterae h. Q. trde izreke (gen. qualitatis); v dobrem pomenu = nenakičen, nenalepotičen, preprost: virgo Ter., horridum militem esse debere, non caelatum auro et argento L., h. vita Ci. življenje na kmetih, horride vivere Ci., horride dicere Ci. kratko in jedrnato, horridius utetur ornamentis Ci.
b) osoren, oster, strog: adlocuti sunt … mitius aut horridius T.
c) zoprn, grd, ostuden: sapor, tempestas Plin.
č) grozen, grozovit, strašen, strahovit: horridiores (po drugih horridiore) sunt (Britanni) in pugna aspectu C., horridus irā O., horridus in iaculis V.; o rečeh: paupertas Lucr., bellum, proelia, fata belli, macies, iussa, furor, grando, procella V., aequora H., arma O., Sil., horrida primi sors loci Sil. nevarna; acies T., ruta silvestris horrida ad effectum est Plin.; z drugim sup.: risu et auditu horrida Sen. tr.; z inf. pr. pass.: horrida cerni Lucan. —
II. od mraza se tresoč, — trepetajoč, — drgetajoč: si premerem ventosas horridus Alpes O.; o stvareh ali pojmih (od mraza) grozen, grozno mrzel: hiems O., bruma horrida gelu V., h. December Mart. - horrificō -āre -āvī -ātum (horrificus)
1. storiti —, narediti (storiti) kaj hrapavo ali neravno: flatu placidum mare matutino horrificans Zephyrus Cat. ki razburka.
2. napraviti (napravljati) kaj strahotno, da(ja)ti čemu strahotno (grozno) podobo: ore ferarum et rictu horrificant galeas Sil., carcer, catenae, exsilium horrificaverant dignitatem Fl.
3. grozo vzbuditi (vzbujati), (u)strašiti, prestrašiti: vatum praedicta … terribili monitu horrificant V., h. mentes Cl. - horse1 [hɔ:s] samostalnik
konj, žrebec
vojska jezdeci, konjenica; lesen trinožnik
tisk vlagalna deska
šport konj
sleng prepovedan pripomoček v šoli
pogovorno bankovec za 5 funtov
ameriško burka, vragolija
to breathe like a horse sopsti kot konj
šport buck-horse koza
a horse of another colour nekaj čisto drugega
clothes-horse stojalo za sušenje obleke
to back the wrong horse slabo presoditi
figurativno a dark horse nepričakovan zmagovalec
to eat like a horse jesti kot volk
to flog a dead horse mlatiti prazno slamo; zaman se truditi
horse and foot konjenica in pešadija; figurativno z vsemi sredstvi
it is a good horse that never stumbles tudi najpametnejšemu včasih spodleti
ameriško hold your horses! le mirno!
light horse lahko oborožena konjenica
to look a gift horse in the mouth gledati podarjenemu konju na zobe
to mount (ali ride, be on) the high horse prevzetno se vesti
you may take a horse to water, but you can't make him drink s silo se ne da vsega doseči
to play horse with s.o. grobo s kom ravnati
to put the cart before the horse delati kaj narobe
to ride the wooden horse za kazen jahati na lesenem konju
to roll up horse, foot, and guns popolnoma premagati
horse of state paradni konj
straight from the horse's mouth iz zanesljivega vira
one-horse show neuspela stvar
figurativno do not spur a willing horse ne priganjaj ubogljivega konja
sea-horse morski konj, triton; zoologija morski konjiček; zoologija mrož
vojska to horse! na konje!
wild horses will not drag me there za nobeno ceno ne grem tja
to work like a horse delati kakor konj
wheel horse zanesljiv delavec, garač - horseback [hɔ́:sbæk] samostalnik
konjski hrbet
on horseback na konju
to go (ali ride) horseback jahati
devils on horseback ocvrta slanina z ostrigami - hortus -ī, m (gl. co-hors) vsak zagrajen ali kako drugače zadelan kraj, od tod
I.
1. stlat. = villa pristava: Tab. XII ap. Plin., Isid., P. F.
2. vrt, ograda: h. irriguus Varr., apricus Ci., pauper V., cultissimus O., exhaustus lectis floribus O., propinquus cubiculo L., hortum conducere Ci., hortum ipsi agricolae succidiam alteram appellant Ci., maceria horti L., hortus aedium L., rigando horto manus locare Plin. iun.; v pl. = vrtni nasadi, gaj (park): amoenitas hortorum Ci., hortis suis se occultare Ci., eas tabulas populo cum hortis legavit Ci., horti paterni Ci., horti Pompei (na griču, ki se je imenoval mons Pincius) Ci., horti Scipionis Ci., horti Epicuri (na katerih je Epikur učil v Atenah) Ci., horti Caesaris (v Rimu ob desnem Tiberinem bregu) H., Suet., cum (Cimon) compluribus locis praedia hortosque haberet N., horti pensiles Cu. viseči vrtovi, materni Sen. ph., Luculliani horti T. (gl. hortulus), privati h. T., suburbani h. Stat.
3. meton. vrtna zelenjava, povrtnina: Ca., Plin., irriguo nihil est elutius horto H. — ograjen del vinograda: Col. (IV, 18). - hospes -pitis, m, redko f nam. nav. hospita (iz *hosti-potis [gl. hostis in potis] gostni gospod; prim. sl. gospod, sl. gospôda, sl. gospodar = hr. gospòdar; beseda δεσ-πότης (gospod) je le v svojem drugem delu sor. z drugim delom zloženke hospes)
I. kot subst.
1. gostitelj, gostinski prijatelj, (po)gostnik: amicus hospes Ter., devertere ad hospitem Ci., hospites ad eum (Timotheum) defendendum convenerunt N., hic (Iason) … tanti hospitem fecit, ut … N., pars hospitem aut cognatum reperiebant S., veluti succinctus cursitat hospes continuatque dapes H., Iuppiter Hospes (gr. ξένος) O. zaščitnik gostinske pravice; poseb. stanodajalec vojakom: Petr., legionarius ut hospitem tuetur T., polluere hospitum domus T.
2. tujec, inozemec, ki ima kje gostinsko pravico ali s kom gostinsko zvezo, gost, gostinski prijatelj: hospes nullus tam in amici hospitium devorti potest, quia … Pl., deducere hospitem ad domum Corn., in hospitis et amici mei M. Pacuvi nova fabula Ci., dic, hospes, Spartae nos te hic vidisse iacentĭs Ci., ignoscat Cn. Domitius … , hospes et familiaris meus Ci., accipere hospitem, hospitem commendare Ci. ep., ut homo nefarius de suo hospite supplicium sumeret Ci., quis novus hic nostris successit sedibus hospes? V., vespertinus h. H., penetralia sparsisse nocturno cruore hospitis H., turpius eicitur quam non admittitur hospes O.; od kod? hospes Lacyntho Pl., h. ex Arcadia N. Oba pomena v enem stavku: dexteram Deiotaro hospes hospiti porrexisti Ci., non hospes ab hospite tutus O., Hospes kot fem. = gostja, tujka, inozemka: Acc. fr., h. amica O., Thebais h. Sen. tr., h. tua Ap.
3. metaf. tujec v čem = neizkušen(ec) —, neizveden(ec) v čem, nevešč česa: nunc me hospitem litīs sequi … aliorum exempla commonent Ter., adeone hospes (es) huiusce urbis? Ci., vos hospites in nostra urbe versamini? Ci., peregrinum atque hospitem in agendo esse Ci. —
II. kot adj.
1. gostoljuben, gostinski: h. Aurora (= vzhod) Stat., cymba Stat.
2. tuj, inozemski: h. curia Lucan., gemma Pall.
Opomba: Gen. pl. nav. hospitum, toda hospitium: L. - hospitālis -e, adv. hospitaliter (hospes)
1. gostov, gostoljuben, gostov (gen. pl.), za gosta (goste), gostinski: tessera Pl. znak, ki ga je gostinski prijatelj pokazal, da so ga kot gosta sprejeli, aves Varr. ki se pred gosta postavljajo, sedes Ci. kjer biva kdo kot gost, mensa Ci., cubiculum, deversorium, beneficia L., caedes L. umor gosta, ius L. gostinska pravica, Iuppiter hospitalis (gr. ξένιος) Ci., Ap. zaščitnik gostov (gostoljubja) dii h. T., aquae h. Plin., vodovje, ki tako rekoč kot gost teče skozi jezero. Subst. hospitālia -ium, n sobe za goste, — gostinske prijatelje: Vitr.; poseb. sobe za tujce (na gledališkem odru): Vitr.
2. gostoljuben, gostinski, vabljiv: domus maxime hospitalis Ci., homo, qui semper hospitalissimus … existimatus est Ci., Theophrastus … scribit Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisse Ci., invitatio L., clementia Plin., numen, officium Amm., aliquem hospitaliter invitare, vocare L. ali excipere Cu., commeatūs hospitaliter advehere Cu.; pren.: pectus hospitale H. do vseh ljudi prijazno srce, h. umbra H., tellus Sen. tr., locus Sen. ph., solum Plin., nihil est hospitalius mari (namreč zaradi veliko pristanišč) Fl. Subst. hospitālēs -ium, m
a) gostinski prijatelji: Plin.
b) gostoljubni oziri: alia hospitalia comiter conservata L. - hospitium -iī, n (hospes)
I. gostoljubnost, gostoljubje, gostinstvo, gostinska zveza: h. calamitatis (v nesreči) Pl., ius hospitii N., iura hospitii Ci. ep., N., cum Metellis ei hospitium erat Ci., cum quo (Admeto) ei hospitium erat N., huic paternum hospitium cum Pompeio intercedebat C., qui … populi Rom. hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia potuissent C., hospitium cum aliquo facere Ci., L. ali iungere L. gostinsko zvezo s kom skleniti, hospitium fit Ci., hospitio amicitiaque coniungi Ci. ep., alicuius hospitio contineri N., alicuius hospitio uti Ci., C. gostinsko zvezo imeti ali v njej biti s kom, renuntiare (odpovedati) hospitium L.; tudi posamezniki so lahko bili z državami v gostinski zvezi: (Cimon) hospitio Lacedaemoniorum utebatur N. —
II. meton.
1. izkazovanje gostoljubja, gostoljubni sprejem, pogostitev: h. liberale Ci., aliquem hospitio accipere Ci. ali — recipere C., O. idr. ali — excipere L. — koga gostoljubno sprejeti, — pogostiti, pod streho vzeti, aliquem hospitio agresti ali hospitio magnificentissimo accipere Ci. koga po podeželski navadi ali kar najsijajneje pogostiti, aliquem hospitio invitare Ci. poet. kot gosta povabiti, tibi non solum ad hospitium, sed etiam ad periculum praesto fuit Ci., indulgere hospitio V.; v pl.: artum solvere hospitiis (dat.) animum H., assiduis devertentium hospitiis infestat rem familiarem Col.
2. gostoljubna hiša, stanovanje, ostajališče, prenočišče, tudi soba za goste: in amici hospitium divorti Pl., ex vita ita discedo tamquam ex hospitio Ci., hospitium parare Ci., hospitium renuntiare (odpovedati) Ci., me excepit … Roma hospitio modico H. (o gostilniški sobi), publicum h. L., adducere (deducere Plin.) aliquem in hospitium L., praetorianae cohortes … per hospitia dispersae Suet. po mestnih stanovanjih; metaf.
a) (pre)bivališče —, počivališče živali, brlog: Plin., Pall., it … pecus … sine ullis hospitiis V., apes … hospitiis tenet arbos V.
b) (o neživih stvareh): hospitio prohibemur arenae V. (o gostoljubni obali); šalj.: nec confidentiae usquam hospitium est (streha) nec devorticulum (zatočišče) dolis Pl. - hospitor -ārī -ātus sum (hospes) kje kot gost ostati, ustaviti se, nastaniti se, začasno kje biti, — (pre)bivati, — muditi se: Petr., Porph., Vulg., mensores postibus hospitaturi nomen ascribunt Cod. Th.; metaf. (večinoma o stvareh ali pojmih): Sen. ph., Plin. — Act. soobl.: Christus in utero Mariae hospitabat Aug.
- hostage [hɔ́stidž] samostalnik
talec, -lka; zastavek, zalog
hostages to fortune žena in otrok
to give hostages to fortune obvezati se za kaj, izpostavljati se nevarnosti ali izgubiti
to hold s.o. hostage imeti koga za talca - hostia -ae, f (hostiō1)
1. zakol, žrtev, daritvena živina, krvava daritev, (spravna) daritev (s katero se bogovi pomirjajo): h. maxima Ci., hostiae maiores Ci. dorasla daritvena živina (naspr. lactentes), hostia humana Ci., S. fr. idr., pinguis, felix V., pulla Tib., petulans Iuv., hostiam mactare H., V. ali caedere Suet., hostias immolare N., hostiis immolare Ci., hostiis rem divinam facere L., hostiis sacrificare L., sacruficas … Orco hostiis Pl., Mario per hostias dis supplicanti S., hostiarum more occidi Suet.; kolekt.: multa tibi ante aras nostrā cadet hostia dextrā V.; pren.: diro fit hostia busto O. človeška žrtev.
2. metaf. Daritveno živinče, ozvezdje ob Kentavru: Hyg. - hostīlis -e, adv. hostīliter (hostis)
1.
a) sovražen = sovražnikov ali sovražnikov (gen. pl.): insidiae Pl., terra Ci., expugnatio Ci. osvojitev (vojaškega) sovražnika, condiciones Ci. s sovražniki dogovorjene, — sklenjene, bella Ci. s tujimi sovražniki, facta Ci., metus S. strah pred sovražnikom, cadavera S., arma V., naves H., domus (naspr. pacata) L., agmen O., exercitus Vell., T., acies T., rapinae Lucan.; subst. n: in hostili (= in hostili agro) Vell. na sovražn(ikov)em ozemlju; v pl.: qui medius inter pacata et hostilia fluit, Danubius et Rhenus Sen. ph. med prijateljsko in sovražno deželo.
b) (kot drobogledski t. t.): pars Lucan. del jeter in drugega drobovja, ki se nanaša na sovražnika.
2. sovražen = sovražniški, sovražljiv: animus, odium Ci., cives Rom. hostilem in modum cruciati sunt Ci. kakor vojni sovražniki, hostile quid S. kaj sovražnega, kaka sovražnost, omnia hostilia esse L., ipsa quies (Hannibalis) hostilis imperio nostro fuit Val. Max., adversus suos hostilis Sen. ph., hostiles spiritus induisse T., quid ille fecit hostiliter Ci., pleraque loca hostiliter cum equitatu accedere S., hostiliter in fines Romanos incursionem facit L., agrum circa hostiliter depopulari L., hostiliter diripere L., Suet., sternit hostiliter omne armentum O.; subst. hostīlia -ium, n sovražne reči, sovražna dejanja, sovražnosti: hostilia facere S., h. audere, pati L., h. coeptare, accipere, resumere T., loqui T. sovražno govoriti. - hostis (stlat. fostis) -is, m, redk. f (najbrž spada sem tudi gr. ξένος [iz ξένƑος] tuj(ec), gostinski prijatelj [gost in gostitelj])
1. tujec, inozemec: Varr., Ambr., Macr., hostis … apud maiores nostros is dicebatur, quem nunc peregrinum dicimus Ci. (prim.: hostis apud antiquos peregrinus dicebatur, et qui nunc hostis, perdullio P. F.), etiam illud animadverto, quod, qui perduellis esset, is hostis vocaretur, lenitate verbi rei tristitiam mitigatam Ci., id nomen („hostis“) durius effecit iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit Ci.; od tod: status dies cum hoste ali adversus hostem aeterna auctoritas Tab. XII ap. Ci., hostesne an cives Pl., cives hostes, cives atque hostes S., cives hostesque L., senatus Catilinam et Manlium hostīs iudicat (kot taka sta izgubila državljanstvo, napovedala pa se jima je tudi vojna) S., i, soror, atque hostem (po Serv. = gosta) supplex adfare superbum V., qui civem dignosceret hoste H.
2. (vojaški, zunanji, državni, oboroženi) sovražnik: pacatus an hostis sit Ci., qui (Pompeius) saepius cum hoste conflixit, quam quisquam cum inimico (z osebnim sovražnikom) concertavit Ci., omnes nos statuit ille non inimicos, sed hostes Ci., cuius in Sicilia virtutem hostes perspexerunt Ci., ergo Hannibal hostis est Ci., maritimus ille et navalis h. Ci. ki prihaja po morju in na ladjah, aliquem hostem (alicuius) iudicare Ci., N., se hostem esse Atheniensibus N., quem (Philippum) absens hostem reddidit Romanis N., ne … hostis populo Rom. fieret S., si tuis hostis fueris S., vicimus perfidos hospites, imbelles hostes L., se … hostem fore populo Rom. L., Hannibal natus adversus Romanos hostis L., fertur densos in hostes V., hostium victor H., ferus h. O., ex urbibus hostium rapere Cu., obsidere —, obterere hostem Lucan., subiti hostium incursus T., penetrare in medios hostes Sil., hostem propulsare Stat.; v zaklinjanjih: di meliora piis erroremque hostibus illum! V., eveniat nostris hostibus ille color! O.; sg. kolekt.: qui (dii) … ab externo hoste … sua templa … defendunt Ci., obsessus multo hoste locus Sen. ph.; pren.: mox (ministrum fulminis alitem = orla) in ovilia demisit hostem vividus impetus H., pereat vitreo miles ab hoste tuus O. (o kamenčku na igralni deski). Kot fem. = sovražnica: quo die captam hostem vidit L., ille uxorem, tu hostem luges Cu.
3. metaf.
a) (očiten, srdit) sovražnik v zasebnih razmerjih, napadalec, nasprotnik, zoprnik: h. omnium ali omnium hominum Ci., bonorum Ci. ali omnium bonorum S. fr., populi Rom. Ci., patriae ali rei publicae Ci. = veleizdajalec, nomini, generi, iuri civium hostis Ci., dis hominibusque h. Ci.; pren. o živalih: noxae tibi deditus hostis (sc. caper) O., alter hic (rhinoceros) genitus hostis elephanto Plin. Kot fem. = sovražnica, nasprotnica: hostis est uxor Pl., non exspectatā vulnus ab hoste tuli O., cum certa videbitur hostis O., atra h. Prud.; pren. o abstr.: licentia studiorum perniciosissima hostis Q., si facultatem dicendi hostem veritatis invenerit Q.
b) occ. α) nasprotnik v ljubezni = tekmec: O., Pr. β) nasprotnik —, zoprnik v kaki pravdi: si status condictus cum hoste intercedit dies Pl.