Franja

ōcchio m (pl. -chi)

1. oko:
avere gli occhi dobro videti
dove hai gli occhi? pren. kam pa gledaš? ali ne vidiš?
spalancare, stralunare gli occhi buljiti, zijati; začudeno pogledati
mettere qcs. davanti agli occhi kaj dati na vpogled
guardare con la coda dell'occhio kradoma gledati
sfregarsi, stropicciarsi gli occhi mesti si oči
cavarsi gli occhi utrujati se s pretiranim branjem; pren. izpraskati si oči
in un batter d'occhio v trenutku
strizzare l'occhio pomežikniti
aprire gli occhi odpreti oči, zbuditi se; pren. spregledati
a occhi aperti pren. zelo pazljivo
chiudere gli occhi zaspati; ekst. umreti; namerno spregledati
a occhi chiusi pren. miže, z vso gotovostjo
guardare con tanto d'occhi začudeno gledati, zijati
come il fumo negli occhi pren. neprijeten, nadležen
a quattr'occhi na štiri oči
a vista d'occhio vidno
occhio per occhio, dente per dente oko za oko, zob za zob

2. pogled, vid:
tenere gli occhi su qcn., su qcs. ne spustiti izpred oči
colpo d'occhio (prvi) pogled, prvi vtis
a occhio e croce pren. približno
gettare polvere negli occhi pren. metati pesek v oči
fare l'occhio a privaditi se na
dare all'occhio, nell'occhio pasti v oči
saltare agli occhi pren. biti v oči
a perdita d'occhio do koder seže pogled
mettere gli occhi addosso (a) metati oči (za)
mangiarsi qcn., qcs. con gli occhi koga, kaj požirati z očmi

3. pren.
costare un occhio della testa stati celo premoženje, biti zelo drago

4. pren. oko, občutek za lepo:
anche l'occhio vuole la sua parte tudi oko je treba zadovoljiti
pascer l'occhio pasti oči

5. pren. oko, izraz:
fare l'occhio di triglia poželjivo pogledovati
fare gli occhi dolci a qcn. zaljubljeno gledati koga

6. pren. oko, sposobnost presoje, intuicija:
occhio clinico kliničen pogled; (takojšnje) razpoznavanje bolezni
gli occhi del mondo javno mnenje
agli occhi dei profani po laičnem mnenju, po mnenju nestrokovnjakov
perdere il lume degli occhi od jeze zgubiti razsodnost
avere buon occhio znati izbirati
vedere di buon occhio, di cattivo occhio gledati naklonjeno, nenaklonjeno

7. pren. pozor:
occhio! pozor!
occhio alle curve! pazi na ovinke!

8.
i due occhi del cielo sonce in luna
i mille occhi del cielo zvezde
occhio del ciclone meteor. jedro ciklona
trovarsi nell'occhio del ciclone pren. znajti se na najbolj izpostavljenem mestu, v najbolj kritičnem položaju
occhi del brodo kulin. mastni cinki v juhi
occhio magico radio magično oko
occhio di gatto avto mačje oko, odsevnik

9. luknja, odprtina:
occhi del formaggio luknje v siru

10. bot. popek, očesce

11. zool.
occhio di pavone dnevni pavlinček (Inachis io)

12. arhit.
occhio di bue volovsko oko
uovo all'occhio di bue kulin. jajce na oko

13. miner.
occhio di gatto, occhio di tigre tigrovo oko
PREGOVORI: lontano dagli occhi, lontano dal cuore preg. daleč od oči, daleč od srca
in terra di ciechi, beato chi ha un occhio preg. med slepci blažen, kdor vidi na eno oko

occlusore m med. ščitek za očala

oc-cumbō -ere -cubuī -cubitūrus (ob in *cumbere iz glag. cubāre)

1. (na tla) pasti (padati), pahniti: in gladium Vell.

2. umirajoč ali mrtev (na tla) pasti (padati), (z)gruditi se, umreti (umirati): o. mortem v smrt se zgruditi, v smrt iti, umreti, smrt storiti: Cu., o. mortem pro patriā Ci., pro re publicā L., pro duce suo Lact.; ret.: o. letum Sil., necem Suet.; o. morte podleči smrti, obnemoči, omagati v smrti, umreti: Ci., o. ignobili atque inhonestā morte L., Cacus ictus clavā morte occubuit L.; o. morti podleči smrti, umreti: o. certae morti V.; ret.: o. neci O., Val. Fl., o. honeste Ci., ante annos suos O., pro libertate Suet., cum veter occubuit Priamus sub Marte Pelasgo Enn. fr., o. ferro O., Alexandri ense Cu.

3. o. alicui podleči (podlegati), obnemoči pod kom, čim: Rullo occumbis Sil., o. arbitrio militum Aur., Phoebo Cl.

4. za mizo ležati: Afr. ap. Non.

5. metaf. (o zvezdah) zaiti (zahajati): cometes cum oriretur occumberetque Iust.

-ock pripona
za opisna imena in pomanjševalnice (ruddock rdeči..., hillock hribček)

ocrea¹ -ae, f ščitnik za nogo, golenski oklep, golenják: Varr., Isid.; večinoma v pl.: Ci., L., V., Plin., Petr., Iuv., Stat., Ap., Veg., Lamp., Fest.; pri lovcih = dokolenke, golenice, gamaše, povoji: V. (Moret.).

O.C.S.E. kratica f ekon.Organizzazzione per la Cooperazione e lo Sviluppo Economico Organizacija za sodelovanje in gospodarski razvoj

octavier [ɔktavje] verbe intransitif, musique za oktavo više igrati ali peti

òctenica ž, òctēnka ž steklenica za kis

oculārius 3 (oculus) očesen, za oči: medicina Hyg., medicus Val. Max., Cels.

oculist [ɔ́kjulist] samostalnik
okulist, zdravnik za očesne bolezni

ocupá ocúp

I. vt.

1. zasedati, zasesti

2. zavzemati, zavzeti, okupirati

3. zaposlovati

II. vr. ukvarjati se, skrbeti za

òčimiti -īm klicati za očeta: očimiti koga

oddúška ž odušak, oduška, otvor za prolaz zraka, vazduha, svjetlosti (svet-): odduška sredi ribnika

odéon [ɔdeɔ̃] masculin dvorana za glasbene prireditve in recitacije

ódičnica ž povraz, konac za udicu

odíva ž mlada žena, za svojce, iz katerih hiše se je možila: omraženoj -i od roda ni pozdrav

òdjećnī -ā -ō (ijek.), òdećnī -ā -ō (ek.) oblačilni, za oblačila: odjećni odio, odjel trgovine; odećno odeljenje

odjevèriti odjèvērīm (ijek.), odevèriti odèverīm (ek.) prositi koga za druga pri poroki: odjeveriti koga

odkrevsáti -am otići vukući noge za sobom

odkriválec -lca (lc i u̯c) m
1. otkrivač: -i in izumitelji
2. otkrivač, aparat za otkrivanje: odkrivalec sevanja; odkrivalec laži