črkováti -újem nedov., вимовля́ти по бу́квах -ля́ю - - недок.
čȕpkati -ām po malem, tu pa tam pukati, puliti: čupkati grožđe; vo čupka na livadi sprženu travu
ćȉverica ž (rom.)
1. kapa po ljudski noši v Kotoru
2. slabš. buča, glava
ćȕžiti -īm dial. hoditi po zemlji, tekati po tleh: ptica ćuži
daggle [dǽgl]
1. prehodni glagol
zamazati, zablatiti; premočiti
2. neprehodni glagol
po blatu broditi
dagli2 inter. drži ga! po njem!:
dagli al ladro! držite tatu!
dagli oggi, dagli domani daj danes, daj jutri
e dagli! že spet!
dàjak m (t dajak) dial.
1. podpora, opora, opornik
2. drog, opora za podpiranje rodnega drevja
3. drog za odrivanje in potiskanje čolna po reki navzgor
danach
1. po tem, za tem
2. 40 Jahre danach 40 let pozneje; (anschließend) nato
3. es sieht danach aus, als ob vse je videti, kot da bi; er sieht danach aus izgleda temu primerno
dank Präposition zaradi, po zaslugi (koga, česa)
dantismo m
1. kult Danteja
2. dantejevstvo, po Dantejevem vzoru skovani izraz
dazwischenschlagen* planiti nad, tolči po
d.C. kraticadopo Cristo po Kristusu, po našem štetju
débrouiller [debruje] verbe transitif od-, razmotati; figuré po-, razjasniti; familier naučiti (koga), kako si pomagati iz stiske
se débrouiller znajti se, znati si pomagati (v stiski), izmotati se; (vreme) zjasniti se; razmotati se, razrešiti se
débrouiller un cas compliqué razjasniti kompliciran primer
débrouiller un élève učenca naučiti bistvenih stvari
débrouillez vous! znajdite se! ne računajte na pomoč!
decemvirālis -e (decemvir) decemvirski, in sicer
a) = decemvirorum legibus scribundis: annus, invidia Ci., leges L., Gell. zakoni dvanajsterih tabel, certamina, potestas L., T., odium L. sovraštvo do (teh) decemvirov, scita Arn.
b) = decemvirorum sacris faciundis: collegium d. Ci.
c) = decemvirorum agris metiendis dividendisque: auctio, pecunia, benignitas, emptio Ci. Adv. decemvirāliter po decemvirsko = kakor decemviri stlitibus iudicandis: Sid.
dēcĭdō2 -ere -cĭdī (—) (dē in cadere)
1. pasti (padati) s česa, pasti na tla, odpasti (odpadati): vide, ne, dum ad cacumen pervenire contendis, decidas Cu., Camillus subito lapsu decidit Val. Max., d. iuxta cubiculum eius Suet., columba decidit exanimis V., decidente equo Front.; (o stvareh): ut imber decidat Lucr., si decidit imber H., crustae decidunt Cels., pedes decidunt Cels. odpa-dejo, otrpnejo, lumen decidit Suet., si paulum progressis decidit toga Q.; (o laseh, perju, zobeh) izpasti (izpadati): cum … deciderint comae H., plumae, pavoni quae deciderant Ph., omnis fructus (= lana) iam illis (ovibus) decidit Pl., dens decidit, dentes postremi decidunt, equo dentes decidunt Plin.; (o rekah, vodovju) teči, iztekati se: Euphrates vaste decidit, amnis per uberrima arva decidens Mel., decidentium aquarum sonus Front.; (o zgradbah, gorah) podreti (podirati) se, (z)rušiti se, udreti (udirati) se: celsae graviore casu decidunt turres H., montium decidentium moles Plin. iun. Izhodišče v abl.: d. equo C., quae deciderant patula Iovis arbore glandes O., d. caelo Plin. (o meteorju); s praep.: poma ex arboribus … decidunt Ci., vidi guttas e flore cruentas decidere O., d. e summo toro O., ex alto, ex superiore loco Cels., e superiore caelo Plin., ex equo Plin., ab equo O., decidens ab Alpibus Rhenus Mel., decido de lecto praeceps Ter. Smer v acc. s praep.: in foveam Ph. in (pren.) Lact., in puteum foveamque H., in praeceps (v globino), in mare, in terram, in laqueos O., in dolium Iuv., fons in Larium lacum decidit Plin. iun., decidit fulmen in lacum Suet. ali in castra alicuius Front., d. cum ponte in Tiberim Aur., pars maior missilium (izmetanih darov) intra popularia deciderat Suet., vulnerato equo cum praeceps ad terram decidisset Iust. Izhodišče in smer: qui cum … in terram ex equis decidissent N., ex quo (dorso) Asiae omnia fere flumina in … mare … decidunt Cu., tunica … ex utraque parte ad pedes decidit Suet. — Pren.: occasio quasi decidit de caelo Pl. priložnost se je ponudila, kakor da bi z neba padla = nepričakovano, ex astris decidere Ci., ficta omnia celeriter tamquam flosculi decidunt Ci.
2. occ.
a) pasti v (med) kaj = priti v (med) kaj, zaiti v kaj, zabresti v kaj, ujeti se v kaj: fugiens hic decidit acrem praedonum in turbam H., ne oculis quidem captus in hanc fraudem … decidisti Ci., decidit in casses praeda petita meos O., sua sponte in hos laqueos d. Lact.; ne in malum habitum corpus eius decidat, metus est Cels. da ne bi njegovo telo obolelo (obnemoglo), qui ex atra bile huc deciderunt Cels. ki so zaradi težkokrvnosti za tem zboleli, is, qui ex quartana in hydropa deciderat Cels. ki je dobil vodenico po …
b) v grob leči, (pasti), umreti, mrtev zgruditi se: ita cuncti solstitiali morbo decidunt Pl., scriptor abhinc annos centum qui decidit H., nos ubi decidimus, quo pater Aeneas, … pulvis et umbra sumus H., decidit percussus ab apro Hyg., si decidat hostis Stat., Phoebeo domitus Python cum decidit arcu Cl.
3. pren. globoko pasti = v nesrečo zabresti, propasti (propadati), ponesrečiti se, po zlu iti: non enim virtute hostium, sed amicorum perfidiā decidi N., huc decidisse cuncta, ut … T. tako hudo, da je vse propadlo, nunc eo decidit, ut exsul de senatore, rhetor de oratore fieret Plin. iun. je tako globoko padel, ad eas rei familiaris angustias decidit, ut … Suet. prišel je v tako žalostne (neugodne) premoženjske razmere; (o govorniku in posnemajočem pisatelju): saepe illi bene cessit, saepe decidit Sen. tr., ego ab archetypo labor et decido Plin. iun.; occ. izpasti, izginiti iz česa, izgubiti, opustiti kaj, odpovedati, izogniti se čemu: an toto pectore deciderim Tib. ali sem (ji) povsem izginil iz srca, quanta de spe decidi! Ter. kakšno upanje mi je splavalo po vodi! Antiochus postquam a spe societatis Prusiae decidit … L., postquam spe decidit Suet.
dēcōlō -āre -āvī -ātum (dē in cōlum) pravzaprav curljati skozi, pronicati; od tod pren. spodleteti, po vodi splavati: si alterutrum decolat Varr., si ea (spes) decolabit Pl., si sors decolassit (star. = decolaverit) Pl.
decuriātim, adv. (decuria) po dekurijah: Char.