ìrāmka ž dial. vrsta predpasnika v ljudski noši
iridescence [iridésns] samostalnik
prelivanje barv, lesketanje v mavričnih barvah
iris [iris] masculin, botanique perunika; anatomie šarenica v očesu, irida
pierre féminin d'iris (minéralogie, mines) mavričnik
iris des marais močvirna perunika
irisation [-zasjɔ̃] féminin lesketanje v mavričnih barvah (d'un prisme prizme)
irisé, e [irize] adjectif lesketajoč se v mavričnih barvah
ir-rādō -ere -āsus (in, rādere) (na)strgati v kaj: eodem silphium i. Cat.
irrationnel, le [-sjɔnɛl] adjectif neumski, nerazumski, v nasprotju z razumom, iracionalen; nedoumljiv; nespameten, nerazumen, nesmotrn
irregimentare v. tr. (pres. irregimento)
1. voj. razporediti, razporejati v polk
2. pren. disciplinirati, togo podrediti
ir-rēpō -ere -rēpsī -rēptūrus
1. (z)lesti, (s)plaziti se v (na) kaj, vlesti se, priplaziti se: Amm., Fl., salamandra, si arbori irrepsit Plin., draconem repente irrepsisse ad eam Suet., veneno paulatim inrepente T., irrepentibus aquis Col.; z acc.: i. cubiculum, caveam Ap.; pren. o ljudeh: Gabinius decimo die inrepsit Ci. se je priplazil.
2. metaf. prikrasti se, vriniti (vrivati) se, vmuzniti se, vtihotapiti se, posta(ja)ti navada, udomačiti se, vtepsti (vtepati) se: Col., Plin. iun., Stat., ceteri post legem Papiam in municipiorum tabulas inrepserunt Ci., in testamenta locupletium i. Ci., in mentes hominum Ci., irrepsit haec lues in Italiam Plin.; z dat.: dolor irrepit paulatim requiescenti animo Sen. ph., ubi tibi mira irrepsit oblivio Aug.; z acc.: militares animos i. T.; occ. priljubiti (priljubljati) se komu: penitus inrepserat per luxum T., inrepentibus dominationis magistris T.
ir-rēptō -āre (frequ. k irrēpere) laziti v (na) kaj; z dat.: humeris avi Stat., pampineum iubes nemus irreptare Lycurgo Stat.; z acc.: hostiles Mycenas Stat.
ir-rētiō -īre -īvī -ītum (in [priv.], rēte mreža) v mrežo zaplesti, ujeti; metaf. zamrežiti, zaplesti (zapletati): interrogationum laqueis te inretitum tenent Ci., naves quasi i. Gell., solum radicibus Col., aliis irretientibus alios Cmm., coniugalibus vinculis irretiti sunt Aug., is erroribus se inretierat Ci., homines iudiciis iniquissimis, adulescentulum inlecebris corruptelarum i. Ci., odio bonorum Ci., loquacitas interrogationibus irretita Ci.,
irreversible [irivə́:səbl] pridevnik (irreversibly prislov)
nepreklicen; nespremenljiv, ki se ne da obrniti
tehnično ki teče samo v eno smer
elektrika samozapiren
irrigerweise po pomoti, v zmoti
irrituale agg. pravo v nasprotju z obličnostjo:
arbitro irrituale prijateljski razsodnik
procedura irrituale prijateljska poravnava
ir-ructō -āre rigati, goltati v kaj: alicui in os Pl.
irrumātiō -ōnis, f (irrumāre) vtikanje moškega spolovila v usta koga drugega: Cat.
irrumātor -ōris, m (irrumāre) vtikalec svojega spolovila v usta koga drugega: Cat.
ir-rumō -āre -ātus (in, rūma) vtakniti (vtikati) svoje spolovilo v usta koga drugega: Cat., Mart.
irrumpir (s silo) vdreti v, vlomiti
ir-rumpō -ere -rūpī -ruptum (-ruptūrus)
1. dreti v kaj, vdreti (vdirati), planiti, bukniti (buhniti) kam, udariti (udarjati) v (na) kaj, vlomiti (vlamljati) v kaj, napasti (napadati), lotiti se; redko abs.: cognoscit hostes inrupturos T., cum tot uno tempore inruperint Ci., ne bestiola conaretur inrumpere Ci. (v uho), irrumpentibus ad primum gemitum Suet., irrumpentibus adversariis Suet., irruperant iam agminis antecessores Suet.; nav. s kakim določilom kraja: cum latronum manu in Galliam i. Ci., X viri inrumpant in aerarium Ci., legio inrumpit in aciem hostium Ci., in aedes S., in castra Ci., in medios hostes, in partem hostium C., in forum ex altera parte L., flumen irrumpit in mare Cu., in hac parte in terras Plin. (o morju), e Scythico oceano in aversa Asiae Plin. (o morju), per Babyloniorum fines in Rubrum mare Cu., quā irrumpens oceanus Atlanticus Plin., Cethegus orabat, ut ad sese inrumperent S., intra moenia Sen. tr., intro Ter.; pesn. z dat.: thalamo V. v sobo, templo, tectis Sil., foribus Val. Fl.; tudi trans.: oppidum domum C., portam S., domūs limina V., stationes, Italiam T., cubiculum Plin. iun., Carthaginem Plin., arcem, moenia Romae, globos Sil., fores Lucan., collimitia Romana Amm.
2. metaf.
a) vdreti (vdirati), prodreti (prodirati), pritepsti (pritepati) se, vriniti (vrivati) se, vsiliti (vsiljevati) se, zavlad(ov)ati; abs.: irrumpit cura O., adulatio T. se razširja, non vides fore, ut irrumpant vitia cum virtutibus Lact., irrumpunt optimi nonnumquam sensūs Q. včasih se vsiljujejo najboljše misli; z določilom kraja: atrocitas in Academiam inrupit Ci., in nostrum fletum inrumpes Ci. se hočeš vsiliti, irrupit in aevum nefas O., quomodo istas calamitates removeam, quae ad me irruperunt, quomodo illas, ad quas ego irrupi Sen. ph., luxuries quam in domum irrupit Ci., imagines in animos per corpus irrumpunt Ci., in pedes, hoc est in radices, irrumpit vis morbi Plin., grammatici ad suasorias i. Q.; trans. = obvlad(ov)ati, prevze(ma)ti, polotiti (polotevati) se, polastiti (polaščati) se: i. deos Stat. bogove nadlegovati z vprašanji, deinde irrumpit animum aliorum admiratio Sen. ph., animos populi fama irrupit Lucan.
b) silo storiti, (pre)kršiti, prelomiti (prelamljati): foedus, institutum Lact., legem Tert., pacem Cass.