Franja

buio

A) agg.

1. temen:
tempo buio oblačno, temačno vreme

2. pren. mračen, žalosten:
essere buio in viso biti mračnega obraza

3. težko razumljiv

B) m

1. tema, mrak:
buio pesto, fitto, che si affetta trda tema, gosta tema
buio come in gola al lupo tema kot v rogu
a buio, sul buio ob mraku
al buio v temi
farsi buio mračiti se
avvolto nel buio neznan, skrivnosten
essere al buio di qcs. ničesar ne vedeti o čem
fare un salto nel buio pren. skočiti v vodo; lotiti se česa na slepo

2. pren. pomanjkanje:
buio di notizie pomanjkanje novic
PREGOVORI: al buio tutte le gatte sono bigie preg. ponoči je vsaka krava črna

buisson [bɥisɔ̃] masculin grm; grmovje, hosta; nizko sadno drevje; v obliki piramide aranžirana jed

buisson ardent (botanique) vrsta gloga
battre les buissons goniti divjad, figuré iskati
faire, trouver buisson creux (figuré) najti gnezdo prazno; ne najti, kar smo iskali
se sauver à travers les buissons (figuré) iskati izgovore, izvijati se

buissonnier, ère [-sɔnje, ɛr] adjectif hosten, živeč v grmovju

faire l'école buissonnière ne priti v šolo, potepati se, špricati šolo; (ironično) ne iti na delo

bȕla ž (t. bula)
1. žena muslimanka
2. muslimanska veroučiteljica
3. dial. strina, ujna
4. divji mak, purpelica
5. vrijedi, vredi mu kao -i gaće to mu nič ne pomaga; kao bula grlom u jagode nepripravljen

bula ženski spol papeževa bula; dispenza

tiene bula para todo najde za vse opravičilo; zaradi ničesar ga ne peče vest
echar las bulas a uno komu levite brati
vender bulas svetohlinsko se vesti

bulliō -īre -īvī (-iī) -ītum (bulla)

1. mehuriti se, mehurčke delati, vzkipe(va)ti, vrvrati, brbotati: cocta donec bullire desierit Cels., alto demersus summa rursus non bullit in unda Pers. se ne prikaže več na površju vode; kot v. trans. bullītus 3 prevret, napol kuhan: P. Veg.

2. pren. vzkipe(va)ti, prekipe(va)ti: indignatione Ap.; trans. razgrevati, ožarjati: libidinum incendia bulliebant Hier.

bump¹ [bʌmp] samostalnik
udarec, sunek; oteklina, bula; izbočenost, izboklina; talent, dar
množina zračne luknje

not to have the bump for s.th. ne imeti daru za kaj
to make a bump for dohiteti (čoln)
bump supper slovesna večerja po veslaških tekmah
the bump of locality smisel za orientacijo

buōno¹

A) agg.

1. dober:
un'anima buona dobra duša
buona volontà dobra volja
buona donna pog. evfemistično cipa

2. krotek, miren, priden:
un buon ragazzo priden fant
un buon diavolo, un buon uomo pren. dobričina, preprosta duša
buono come il pane dober kot kruh
alla buona preprosto, po domače; na hitro; površno, za silo:
mangiare alla buona jesti po domače
una riparazione alla buona zasilno popravilo
siate buoni bodite pridni!
mare buono mirno morje

3. prijazen, vljuden:
buone maniere vljudnost, olikanost
fare buon viso prijazno sprejeti
con le buone prijazno, zlepa
con le buone o con le cattive zlepa ali zgrda
tenersi buono qcn. ohranjati prijateljstvo, naklonjenost nekoga
buoni uffici pravo posredovanje:
richiedere i buoni uffici di un paese neutrale pravo prositi nevtralno deželo za posredovanje
una buona parola dobra beseda, priporočilo
di buona voglia, di buon grado, di buon animo rad, z veseljem
di buon occhio prijazno, z naklonjenostjo

4. dober, sposoben, ustrezen:
un buon medico dober zdravnik
buono a nulla nesposoben; ki ni za nobeno rabo
essere in buone mani biti v dobrih rokah, biti na varnem
essere in buono stato biti dobro ohranjen
una buona forchetta pren. dober jedec, sladokusec
essere di buona bocca ne biti izbirčen (pri jedi) pren. biti z vsem zadovoljen, zadovoljiti se z malim

5. dober, koristen, ugoden:
buoni affari dobri posli
a buon mercato poceni
buon pro ti faccia! srečno, bog daj srečo!
buone feste vesele praznike!
Dio ce la mandi buona! bogpomagaj!, bog nas varuj!
nascere sotto una buona stella pren. roditi se pod srečno zvezdo
avere buon gioco imeti dobre karte; pren. imeti lepe možnosti, biti v dobrem položaju

6. dober, pravičen:
battersi per una buona causa boriti se za pravično stvar
a buon diritto upravičeno
questa è proprio buona (tudi iron.) ta je pa dobra!, ta je lepa!

7. dober, velik, obilen:
un buon tratto di strada dobršen del poti
un'ora buona debela ura, dobra ura
di buon'ora, di buon mattino zgodaj zjutraj
di buon passo hitro
di buona lena energično, pridno

8. dober, ugleden, bogat:
buona famiglia dobra, ugledna družina
buon partito dobra partija (primeren zakonski partner)

9. dober, lep, prijeten:
essere in buona compagnia biti v dobri družbi
buona cera dober, zdrav videz
fare una buona vita pren. živeti v ugodju, prijetno živeti
darsi buon tempo pren. zabavati se

10. pog. dober, lep; privlačen, izzivalen (ženska)

B) m (samo sing.)

1. dobro:
essere un poco di buono biti malopridnež
buon per me na mojo srečo

2. lepo vreme:
la stagione si mette al buono vreme se obrača na lepo

3. (z okrepljenim pomenom)
ci volle del bello e del buono potrebno je bilo veliko truda

4. (f -na) dober človek:
i buoni e i cattivi dobri in zli

burla ženski spol šala, burka; zasmeh, zasramovanje; draženje; prevara

burla burlando brez zbujanja pozornosti, nevedé
en tono de burla v posmehljivem tonu
de burlas za šalo, v šali
aguantar burlas razumeti šalo
no entender de burlas ne razumeti šale
mezclar burlas con veras pol v šali, pol resno govoriti
ni en burlas ni en veras, con tu amo partas peras z veliko gospodo ni dobro češenj zobati

bushel [búšl] samostalnik
mernik, korec (britanska angleščina 36,3 l, ameriško 35,3 l)

to hide one's light under a bushel biti preskromen, postavljati svojo luč pod mernik
don't measure other people's corn by your own bushel ne sodi drugih po sebi

business¹ [biznis] samostalnik
posel, opravilo, poklic; kupčija; zadeva, delo; dolžnosti; podjetje, tvrdka
arhaično zaposlenost
gledališče igra, pantomima

to ask for s.o.'s business vprašati, kaj si kdo želi
to do one's business for s.o. uničiti koga
the business end konec (kakršnegakoli) orodja
to go to business iti na delo, v službo
everybody's business is nobody's business za vsako delo mora biti nekdo odgovoren
to mean business resno misliti
man of business poslovni človek, trgovec
one's man of business pravni svetovalec koga
to go into business postati trgovec
mind your own business ne vtikaj se v zadeve drugih
that's no business of yours to ti ni nič mar
a roaring business sijajna kupčija
to send s.o. about his (ali her) business na kratko koga odsloviti
to settle down (ali get) to business resno se lotiti dela
I am sick of the whole business sit sem tega
to speak to the business stvarno govoriti
a good stroke of business dobra kupčija
to attend to one's own business ne se vtikati v zadeve drugih
to have no business to do s.th. ne imeti pravice kaj storiti
to make business of doing s.th. veliko o čem govoriti
to retire from business opustiti posel

but¹ [bʌt] veznik
ampak, toda, temveč, marveč, pač pa

not only ... but also ne samo..., ampak tudi
there is no doubt but (that) she is ill ni dvoma, da je bolna
one cannot but hope človek lahko samo upa
but then z druge strani pa
it is not so late but they may come ni še tako pozno, da ne bi mogli še priti
who knows but he may be angry? kdo ve, če ni morda hud?
but that če že ne

but² [bʌt] predlog
razen, mimo, izvzemši

the last but one predzadnji
the last but two predpredzadnji
but for you če bi tebe ne bilo
all but he (ali him) vsi razen njega, samo on ne
but for all that toda kljub vsemu temu
nothing but nič razen

butelj samostalnik
izraža negativen odnos (neumnež) ▸ tökkelütött, balga, ütődött
Samo pravi butelj bi si registriral avto, ki ni tehnično brezhiben, mar ne? ▸ Csak egy igazi tökkelütött vinné vizsgára a műszakilag nem kifogástalan autóját, ugye?
Kriv sem le toliko, da sem bil takšen butelj, da sem te stvari poslušal. ▸ Csak annyiban vagyok hibás, hogy balgaságomban végighallgattam ezeket a dolgokat.
"Poglej ga, še en butelj, ki ne ve, po kateri strani se mora peljati." ▸ Nézd, még egy ütődött, aki nem tudja, melyik oldalon kell vezetnie.
Sopomenke: bedak, idiot

butíca (-e) f

1. pren. testa, zucca:
butica me boli ho mal di testa, mi duole la testa
trmasta butica testa dura
pren. pog. ne gre mu v butico non gli va in testa, non capisce
pren. pog. v butici se mu je posvetilo ci è arrivato
pren. pog. biti trde butice avera la testa dura, la testa di legno, essere duro di comprendonio

2. pomello (di bastone)

bútniti (-em) perf.

1. frangersi, battere contro

2. pren. piombare, sparire

3. prorompere; fuoriuscire, sprigionarsi

4. tr. scagliare

5. tr. pog. spingere, urtare
FRAZEOLOŠKA/TERMINOLOŠKA RABA:
pren. pog. nič ne pomisli, kar butne non pensa niente, sbotta!
butniti v smeh scoppiare a ridere
butniti po tleh cadere lungo disteso
butniti po vratih picchiare, battere alla porta

butter¹ [bʌ́tə] samostalnik
maslo
figurativno dobrikanje, laskanje, prilizovanje

he looks as if butter would not melt in his mouth videti je, kakor da ne bi znal do pet šteti
to quarrel with one's bread and butter godrnjati čez svoje opravke, sam sebi škodovati
melted butter topljeno maslo
rank butter žarko, pokvarjeno maslo
bread and butter kruh z maslom

butter² [bʌ́tə] prehodni glagol
namazati, zabeliti z maslom
figurativno dobrikati, prilizovati se, laskati

fair (ali fine, kind) words butter no parsnips z lepimi besedami se ne da popraviti, od lepih besed se ne da živeti
to know on which side one's bread is buttered vedeti, kaj človeku koristi
pogovorno to butter up laskati, dobrikati se

button¹ [bʌ́tn] samostalnik
gumb
botanika popek; glavič; mlada gobica

covered button prevlečen gumb
not to care a (brass) button prav nič se ne meniti
pogovorno not to have all one's buttons ne biti čisto pri pameti
the buttons have come off the foils nasprotniki v borbi pozabljajo na osnovna pravila vljudnosti
to do up a button zapeti gumb
to undo a button odpeti gumb
a button has come undone gumb se je odpel
to press the button pozvoniti
(a boy in) buttons livrirani sluga; sprevodnik dvigala
not worth a button niti piškavega oreha vreden, zanič

button² [bʌ́tn] prehodni glagol (up)
zapeti

figurativno to button up one's mouth molčati, ne ziniti besede
to button up one's purse (ali pockets) skopariti