Franja

in-vēstīgō -āre -āvī -ātum

1. sled najti, zaslediti, izslediti (izsledovati), izvohati (o psih): canum incredibilis ad investigandum est sagacitas narium Ci.; pren. o Verovih vohunih: immittebantur illi continuo Cibyratici canes, qui investigabant et perscrutabantur omnia Ci.

2. metaf.
a) izvedeti, poizvedeti (poizvedovati), izslediti (izsledovati), (po)iskati: Ceres Liberam investigare voluit Ci., ad investigandum M. Aurium proficisci Ci., perquirere et investigare homines ex omni regione Ci., nihil investigo quicquam de illa muliere Pl., pecunias Ci., tecta Cu.
b) (iskaje) najti, zaslediti, poiskati, izvedeti: investigatum est, quod latebat Ci., omnīs illorum conatus Ci., coniurationem, insidias Ci., si qua potest investigari via Pac. fr., parentes incertos Pac. fr., illum, qui est pater eius Ter., hunc (oratorem perfectum) Ci., verum Ci., quae (per notas scripta), si quis investigare et persequi velit Suet., de Lentulo investigabo diligentius Ci., nihil tam difficile est, quin quaerendo investigari possiet Ter., is (Archimedes) propter nimiam cupiditatem investigandi, quod requirebat, nomen suum indicare non potuit Val. Max.; z odvisnim vprašalnim stavkom: ut investigent, ecqua virgo … sit digna Ci., quo eam, aut ubi sim, aut qui sim, nequeo cum animo certum investigare Pl., ut investiges ex consponsorum tabulis, sitne ita Ci., quare, quod olet, non tam facile esse videbis investigare, in qua sit regione locatum Lucr.

in-vestiō -īre -īvī -ītum obleči, pokri(va)ti, obda(ja)ti (z venci): focum mater aut uxor investiunt Maecenas ap. Sen. ph.; metaf.: scrupeo investita saxo Enn. ap. Fest.

inveterāscō -ere -āvī -ātum (incoh. k inveterāre)

1. (po)starati se, ostareti: inveteraverant hi omnes bellis C. osiveli so bili v vojnah, nardo colos, si (nardus) inveteravit, nigriori melior Plin., si (res) inveteravit (se je odložila, pod uho podtaknila = se ni upoštevala), actum est Ci.

2. metaf. zastarati, zastare(va)ti, ukoreniniti se, vgnezditi se, udomačiti se, ustanoviti se, ustaliti se: hanc inveterascere consuetudinem nolunt Ci., inveteravit iam opinio, macula, dissensio Ci., inveterascit aes alienum N., quorum nomen … inveteravit famae (dat.) Ci. se je tesno zraslo z … , si res (bolezen) inveteravit Cels., ubi inveteraverunt dolores Cels., ubi inveteraverit malum Cels., ulcus enim vivescit et inveterascit alendo Lucr., novas (fabulas) qui exactas feci ut inveteraverint Ter., sive illa (mala) ante provisa et exspectata sint sive inveteraverint Ci., irroboravit inveteravitque falsa atque aliena verbi significatio Gell., res nostrae litterarum monimentis inveterascent et corroborabuntur Ci., intelligo in nostrā civitate inveterasse (se je ukoreninila navada) iam bonis temporibus, ut splendor aedilitatum ab optimis viris postuletur Ci.; tudi o osebah: exercitus (miles) inveterascit in Galliā C. se privadi.

in-victus 3 (in [priv.], vincere) nepremagan, nepremagljiv, neubranljiv, neustavljiv, nezadržen, neukrotljiv, neporušen, neporušljiv, neomajen, neodoljiv: vir, civis Ci., dux O., Hannibal N., ipsum Hannibalem armis etiam tunc invictum (luxuries) voluptate vicit Ci., uxor invicti Iovis esse nescis H., exercitum invictum ex Caesaris militibus confecit Ci., (equus Troianus) tot invictos viros tulit Ci., vindemiator invictus H. ki mora imeti zadnjo besedo, invictissimus imperator Ci., thesauri sui fidelissimus invictissimusque custos Aug., invictissima arx T. V različnih skladih, in sicer: z log. subj.: invictus civibus hostibusque L., corpus invictum a labore Ci. ali a vulnere O. ki ne podleže naporu, rani, invictus ab hostibus S.; s samim abl.: ambo invicti certamine cursūs O. v teku, cursu invictus Echion O., luctando pugnandoque invictus Q., viribus i. V., virtute et formā invictissimus Pl., Hannibal armis invictus L., i. ferro Iust., vir humanā ope i. Vell., labore, vigiliā, periculo invictus (ki ne podleže, ki ga ne premaga) Vell.; z in z abl.: spartum in aquis marique i. Plin. ki se ne pokvari, in equestribus proeliis et in pedestri pugna immobiles atque invictissimi milites Arn.; z adversus (adversum): invictus adversum gratiam animus T. nepremagljiv = trden proti, lapis invictae adversus dura naturae Sen. ph.; s contra: contra omnes ictūs cute invictā Plin.; z ad: corpus invictum ad laborem L., ad vulnera O. (po drugih: a vulnere), ut ad devincenda regna invictus habebatur, ita … Iust.; z in z acc.: in hostem et in mortem invictus animus Iust.; enalaga: cuius nomen invictum permanserit Ci., invicta Cn. Pompei manus Ci., dextera bello i. V. metaf.: invicta defensio salutis meae Ci. neovrgljiva, animi invicti robur Ci. neuklonljiv, neupogljiv, invictus ab eā cupiditate (ab hostibus) animus L., i. fides, pietas Cu., adamas O., pectora invicto clausa adamante O. neprediren, i. necessitas Sen. ph., armorum felicitas Iust., ratio invicta et eo invictior, quod … Aug., invictissima veritas Aug.; subst. pt. pf.: invicta sibi quaedam civitas fecerat L. neke neprestopne meje.

in-videō -ēre -vīdī -vīsum pravzaprav „pogledati“, in sicer

1. z „zlobnimi očmi“ (po)gledati, koga (kar je po mnenju starodavnikov pogledanemu prinašalo nesrečo), grdo gledati, zavidati: invidiae nomen ductum est a nimis intuendo fortunam alterius Ci.; abs.: ne quis malus invidere possit Cat. z zlobnim pogledom škodovati; prvotno pesn. z acc. personae: florem quisnam liberūm invidit meum? Acc. fr.; k temu Ci.: invidere florem rectius quam flori dicitur, nos consuetudine prohibemur; poeta ius suum tenuit et dixit audacius Ci.; pass.: ego cur invideor? H. zakaj me grdo gledajo?; z acc. pron.: (id) quod multi invideant Acc. fr., N., id invīdēre dei L.; od tod pesn. invidendus 3 zavidanja vreden: aula H.

2. metaf.
a) zavidati komu kaj, zavideti komu kaj, zavidljiv, nevoščljiv biti, ne privoščiti, ujedati se nad kom, zavistno odreči (odrekati), kratiti komu kaj; abs.: more hominum invident Ci., tum erunt mihi, qui invident, extimescendi Ci. nevoščljivci, zavidneži; od tod pt. pr. invidēns -entis nevoščljivec, zavidnež, zavistnik: Ci., T., H. Skladi:
a) (analogno po glag. nocere, obesse idr.) z dat. personae: multi huic invident Ci., qui amicis L. Cornelii invident Ci., invideo magistro tuo Ci., invident homines maxime paribus aut inferioribus Ci., mihi, aliis, cui i. Pl., sibi ipsa i. O.; z dat. rei: non ego invideo commodis tuis Pl. ti ne zavidam tvojih … , invidisse vestrae laudi videtur Ci., est enim haec saeculi macula virtuti invidere Ci., animus invidens gloriae meae Cu., honori meo i. Ci., nullius honori L., rei minime humanae Sen. ph., cuius poenae favebat, gloriae invidit Sen. ph.; v pass. impers.: non modo non invidetur illi aetati, verum favetur Ci., invidetur commodis hominum ipsorum, studiis autem eorum ceteris commodandis favetur Ci., superioribus saepe invidetur vehementer Ci.
b) pesn. in poznolat. (da se pisec ali govornik izogne dvema dat. in zaradi njiju nastalemu dvoumju) z dat. personae in acc. rei: Liber pampineas invidit collibus umbras V., alicui honorem, laudem H., Cu., nobis caeli te regia invidet V. nam zavida tebe, alicui usum lignorum H., eiusdem laudis commemorationem externis Val. Max., homini misero non invideo medicinam Petr., oleum ac vinum (Africae) natura invidit Plin.; nam. tega
c) abl.: non invidere laude suā mulieribus L. njih slave, quid enim est, quare illis bono loco invideat? Sen. ph., quā (ratione) nulli mortalium invideo Sen. ph., alicui infelicissimo honore i. Plin. iun., invideo aliis bono, quo ipse careo Plin. iun., i. rogi igne miseris Lucan.; tako tudi brez dat. personae: ne hostes quidem sepulturā invident T. niso nevoščljivi glede pogreba (= ne odrekajo pogreba), spectaculo proelii i. T., in quā rē tibi invideo Ci. to ti zavidam, in hoc Crasso i. Ci.
č) popolnoma gr. sklad (gr. φϑονεῖν τινί τινος): neque ille (po drugih: illi) sepositi ciceris invidit H.
d) z ob: secundas res malorum hominum Sen. ph.
e) z inf. ali ACI: i. aliis bene esse Pl., componi tumulo non invideatis eodem O., plurima invident adparere tibi rem H. premnoge okoliščine preprečujejo (ovirajo); pass.: mulier (navibus) invidens deduci H. ki ne privošči ladjam, da se … ; s finalnim stavkom: invidisse deos, ut Calydona viderem V. da bi videl, invidit fortuna mihi, ne regna videres V. ni dovolila, da bi … ; s quod: invideo illi quod ambulat et iocatur tecum Ci.; s quotiens: invidebis, quotiens aliquem in fastis saepius legeris Sen. ph.
f) occ. alicui i. Ci. (ep. 5, 21, 2) koga iz zavisti zapostavljati, — prezirati.

invidia -ae, f (invidus)

1. act. zavist = zavidanje, sovražnost, nevoščljivost, zavistna bojazen, mržnja, sovraštvo, nenavist, nenavidnost: invidiā rumpantur ut ilia Codro V., invidiā laudem virtutis obterebant N., sine invidiā Mart. rad, invidiae aut odio non dissimilis offensio Ci., invidiā non maius tormentum H.; s subjektnim gen.: non effugit civium invidiam N., Ci., eum invidia aulicorum excepit N., invidiā ducum Antigono est deditus N., invidiae erga eum T., zbadanje.

2. pass. sovraštvo, zavist, nenavist proti komu, osovraženost, zamrzelost, pristujenost, neprijetnost, zoprnost: videtur honoris amplissimi nomen plus invidiae quam dignitatis adferre Ci., quod dictum magna invidia consecuta est N., absit invidia (verbo) L., Cu., invidiae moles Ci., invidiae tempestas Ci.; z objektnim gen.: invidia facti T., profers verbi invidiam Ci., invidia totius rei L., temere commissi belli Iust.; z adj.: i. decemviralis L. mržnja (sovraštvo) do decemvirov, dictatoria L., invidia ea L. ogorčenje nad tem. Pogosto: in invidiam incidere, venire Ci., N. postati zaviden, zavisti podleči, zasovražiti, zamrziti, in invidiā esse, versari Ci., S. = invidiam habere Ci. zoprn biti, mrzek biti (komu), mrzeti, invidiā premi Ci., ex invidiā laborare Ci., esse minore invidiā N. manj biti izpostavljen zavisti, invidiā rumpi Mart., in invidiam adducere Ci. omr(a)ziti, zasovražiti, invidiam in aliquem commovere, concitare, excitare Ci., invidiam quaerere in aliquem Ci., invidiam alicui inferre Iust. nakopati, aliquem apud aliquem in invidiam vocare Ci. narediti zavistnega, aliquem in invidiam rapere Ci., aliquem invidiā onerare Suet., ex illius invidiā deonerare aliquid et in te traicere Ci., hoc ei magnae erat invidiae N., Ci., T. to se mu je zelo zamerilo, invidiā ardere ali flagrare Ci. od zavisti goreti = strastno sovražiti, invidiam parere Ci.

3. meton.
a) predmet zavisti: locupletatis aut invidiae aut pestilentiae possessoribus Ci. zavidana polja, quae invidia est Teucros considere terrā? V.
b) nevoščljivec, zavistnež, zavidnež, zavistnik; pooseb. Zavist, boginja zavisti: invidia infelix furias … metuet V., me vixisse fatetur invidia H., protinus Invidiae tecta petit O., vidit intus edentem vipereas carnes Invidiam O.
c) mržnja (ki jo kdo vzbuja v drugih), sovražnost, sovraštvo (zlasti strankarsko), črt, obrekovanje, sumničavost, ogovarjanje, očitek, ne(je)volja, ogorčenost, nezadovoljstvo s kom (naspr. favor, cupiditas = strankarska posebna ljubezen): invidiam Sullanorum agrorum ferre non potuit Ci., sequitur auri invidia Iudaici Ci. očitek zaradi … , Graccho invidia Numantini foederis timori fuit Ci., invidiae et preces T., invidiae erat amissum praesidium S., multa cum invidiā flagitare T., Rhodum secedere statuit ad declinandam invidiam Suet., ut ex eo crudelitatis invidiam colligam Ci., mihi enim nec Demosthenes tam gravi morum dignus videtur invidiā Q.,

invidus 3 (invidere) nevoščljivo (zavistno) na kaj gledajoč, torej nevoščljiv, zaviden, zavisten: quantum invidus imperator non debuit tribuere alteri Ci., sibi suisque Pl., o fortuna viris invida fortibus Sen. tr., populus invidus potentiae N.; enalaga: animos eorum habuisti invidos Ci., dente mordeor invido H. grize me zob zavisti; metaf.: divellit somnos invida cura H., i. fatum Ph., aetas H., natura Lucr., iura O., fatorum series Lucan., ingenium Aur.; z dat.: nox invida coeptis nostris O., vicus invidus aegris H. ki grdo gleda bolnike, fata piis i. Stat. Pogosto subst. = nevoščljivec, zavistnik, zavidnež: invidus alterius macrescit rebus opimis H., mihi neque inimici neque invidi defuerunt Ci., invidi, malevoli et lividi Plin., invidi et faventes T.; z objektnim gen.: si forte aliquando laudis invidus exstitisset Ci., obtrectatores et invidi Scipionis Ci., non invidi solum, sed etiam fautores laudum mearum Ci.

in-vigilō -āre -āvī

1. čuti, bedeti, čuvati pri čem, bdeti nad kom ali čem; abs.: paulisper Cels.; z dat.: nec capiat somnos invigiletque malis O. pri bolezni, rati Val. Fl.

2. metaf.
a) bedeti, bdeti, čuječ (čujen) biti v (pri, ob) čem ali zaradi česa: mens invigilat curis Sil., cura invigilat animo Stat.
b) čuti nad čim, čuvati kaj ali nad čim, gledati, paziti, misliti na kaj, na umu imeti kaj, skrbeti, brigati se za kaj; abs.: invigilate viri Col. (poet.); z dat.: me invigilasse rei publicae Ci., venatū invigilant pueri V., apes invigilant victū V., i. poenis tuis Pr., publicis utilitatibus Plin. iun., custodiendis domibus Lact.; pesn.: invigiles pro nostris casibus O.; z inf.: i. minas prohibere Val. Fl.

in-violābilis -e neranljiv, nedotakljiv, neoskrunljiv: pignus V., perfugium T., eum vulgus inviolabilem credebat T. varnega pred udarci in vbodi, inviolabilia haec ne credas forte vigere Lucr., quia ignis inviolabile sit elementum Lact., lex Cod. Th., hac (ideae) inviolabiles sunt Sen. ph., iter Prud.; z dat.: materia inviolabilis flammis Sen. ph., caput inviolabile telis Sil.; adv. inviolabiliter nedotakljivo, neizpodbitno: Aug.

in-violātus 3, adv. -ē

1. neranjen, ne(p)oškodovan, ne(p)okvarjen, nedotaknjen, neoskrunjen: ceteri invulnerati inviolatique vixerunt Ci., signum (fanum) integrum inviolatumque servatum est Ci., fama, fides S., corpus Ci., homo L., aliquem inviolatum dimittere N., Vell., aliquid integrum et inviolatum praestare Ci., ut statua inviolata maneat Iust., ne quid inviolatum relinqueret L., ne quod ius vel fas inviolatum praetermitteret Iust., mens, vita Sil. od nobene nesreče zadeto, ki ga ni oplazila nobena nesreča, pudicitia O., castitas Amm., terra Varr. ne(z)orana, inviolata retinent nativum decus O., i. ius Iust., inviolato … nuntio L. ne da bi se bilo selu kaj storilo, inviolatā vestrā amicitiā Ci. brez škode (prikrajšanja) za … , inviolatus in navem escendit N., memoriam inviolate servare Ci.

2. nedotakljiv, neoskrunljiv: i. nomen legatorum C., tribunus plebis L., iusiurandum apud Romanos inviolate sancteque habitum servatumque est Gell.

in-vīsitātus 3 (in [priv.], vīsitāre)

1. nezagledan, neviden, neopažen: Galli invisitati ante alienigenis (dat.) nec videre ipsi advenam assueti L., animalia invisitata ceteris gentibus Cu., sidera Vitr.

2. neobisk(ov)an: civitas Q.

3. še nikoli viden = nenavaden, nov, redek: Ap., Gell., Vitr., Iul. Val., suppliciis invisitatis violare libertatem Ci., nova acies inaudita ante id tempus invisitataque L., species humana Acc. fr., T., forma, magnitudo Ci., L., invisitata spatia camporum Sen. ph., invisitata genera alitum Plin., si quando quid invisitatum dignumque cognitu advectum esset Suet., invisitatae barbaris formae Iust.

Opomba: V rokopisih je ta beseda pogosto zamenjana z inūsitātus.

in-vīsus 3 (in [priv.], vidēre)

1. neviden, še nikoli viden, (še) nezagledan, neopažen: Fl., Eccl., cum aliquid aut invisum aut inauditum dicas Ci., sacra invisa et inaudita Ci., Helena aris invisa (neopažena) sedebat V., i. morbus Cat., cantavit invisus Ap., invisa oculis astra Lact. —

2.
a) pass. (česar človek ne mara videti) mrzek, zoprn, pristujen, neprijeten (naspr. gratus, gratiosus, carus, amabilis, commendatus, tudi miserabilis); abs.: persona illa invisa est in istius moribus Ci., quo quis versutior … est, hoc invisior Ci., accusator ac reus iuxta invisi T., quanto potentior, eodem auctu invisior T., aliquem invisum habere Ci. (naspr. alicui favere) mrziti koga, aliquem invisum, invisiorem facere Q., Val. Max. koga (še bolj) zasovražiti, duces invisissimi Amm.; o stvareh: anima O., vita L., penates, aurum O., cypressi, negotia H., invisa primo desidia postremo amatur T., ira infesta pariter invisaque Sen. ph., i. tyranni nomen Iust., res antea tam invisa quam falsa nunc ut vera ita amabilis facta est Plin. iun., aliquid invisum reddere L. ali facere Cu. zasovražiti kaj, si qua his invisior vox Sen. ph., voluptates … invisissimas habe Sen. ph., urticā quid esse invisius potest? Plin.; z dat. personae: invisus suis omnibus in iudicium vocatur Ci., invisus deo Ci., omnibus invisus S., adeo est invisus mihi, ut … Ci., quo (tyranno) neque foedius nec dis hominibusque invisius animal ullum cogitari potest Ci., cuius marito inimicissimus, ipsi invisissimus fuerat Plin. iun., homo Labieno invisissimus Sen. rh., per haec terribilis cunctis et invisus Suet., innocens Bolanus et nullis delictis invisus T., L. Flacco fratri germano cognatisque aliis ob eadem vitia invisus L., eius promissa dis hominibusque invisa sunt Ci., filix invisa aratris V., domus sibi invisa Val. Max., facies alicui invisa Q., iudicium invisum etiam iudicibus L., munera mihi invisa Ph., res mihi invisae visae sunt Ci., invisum Macedonum nomen avaritia eorum ac libido barbaris fecerat Cu.; pogosto v zvezi: alicui invisus atque infestus, invisus infestusque, infestus invisusque L. ali invisus infensusque T. mrzek komu in ga sam mrzeč; z ad ali apud: ad (z ozirom na, glede na … ) militare genus omne partemque magnam plebis invisum esse nomen Romanum L., ne eādem causā invisi apud incolas forent, caverunt Iust.; z in: quae perfidia tamen minus in eo invisa esse poterat Cu.
b) act. črteč, sovražen: gentes, decreta Lucan., fratres V., invisum quem tu tibi fingis et esse nil moror V.

invītāmentum -ī, n (invītāre) vabilo, mamilo, vaba, mik; redko s subjektnim gen.: invitamenta naturae Ci., multa habebat invitamenta urbis Ci., matris suae Ap.; nav. z objektnim gen.: invitamenta libidinis, gloriae Cu., pacis T., sceleris Vell., temeritatis L., nequitiae Aug.; nam. tega s praep.: i. ad (na) luxuriam Ci., invitamenta ad (k) res necessarias Ci., ad imitandum invitamento sunt (vitia) Aur., is autem, qui vere appellari potest honos, non invitamentum ad tempus (za trenutek), sed perpetuae virtutis est praemium Ci. noče mimogrede vabiti k temu ali onemu, temveč zaslugo trajno poplačati.

invītātiō -ōnis, f (invītāre) prijazen poziv, (po)vabilo: i. benigna L., Plin. iun., benigna et hospitalis L., in Epirum invitatio quam suavis! Ci.; s subjektnim gen.: aderat hospitum invitatio liberalis Ci., ea compararat ad invitationes nostrorum hominum Ci., i. dominorum L.; z objektnim gen.: haec largior paulo iucundiorque vini i. Gell. na popivanje; z ut: fit inter eos invitatio (se pozivajo), ut Graeco more biberetur Ci.; pren.: aegritudo exoritur quadam invitatione ad dolendum Ci.

in-vītō -āre -āvī -ātum (prim. invītus) vabiti, povabiti, pozvati, v goste (po)vabiti, v gosti (po)vabiti;

1. abs.: Ter., Ci., L., Suet., invitandi causa suos adducunt C.; z obj.: Rubrius istius comites invitat Ci., cum magistratum invitasset Ci.; z navedbo smeri: domum (suam) L., S., N., ad te improbos Ci., ad cenam (prandium) Ci., L., Vitr., Ph., ad convivium magnum Ambr., ad nuptias Iust., in hospitium L., amicos in provinciam Ci.; s finalnim stavkom: Suet., invito eum, ut apud me deversetur Ci.

2. sinekdoha (po)gostiti; z navedbo kraja (kje?): hospitio invitabit (te) Ci., domo Ci., qui senatorem populi R. tecto non invitet Ci., invitati hospitaliter per domos L.; pesn.: invitat genialis hiems V. vabi k praznovanju, da si godijo, da si dobro strežejo; na vprašanje s čim: aliquem epulis L., aliquem olusculis pomisque Gell., aliquem magnis poculis Pl. komu napi(va)ti; metaf. šalj.: istunc istic (clavis) Pl. pošteno naklestiti; modalno: aliquem liberaliter, benigne Ci., comiter inv. L.; refl. goditi si, (dobro) si streči, najesti ali napiti se: se cibo vinoque i. S., se largissime Suet., invitavit sese in cenā plusculum Pl.

3. metaf. k čemu ali na kaj (vljudno) poz(i)vati, (po)klicati, (po)vabiti, spodbuditi (spodbujati), vzbuditi (vzbujati): cum te et fortuna tua ad dignitatem invitet Ci., multis rebus ad pacem a nobis invitatus est Antonius Ci., res ipsa me aut invitabit aut dehortabitur Ci., vultūs vestri me invitant Ci., ingenia, quae gloriā invitantur Ci., somnos invitare H., O. spanec privabljati, appetitum animi Ci., praemiis eos invitabat Ci., pretiis animos V., hostes ad deditionem Hirt., aliquem in legationem Ci. da bi sprejel legatsko mesto, ad dimicandum Auct. b. Afr.; z dat. smeri: Aenean solio V. na prestol, hostem moenibus V. v mesto; pesn. z inf.: invitat decedere ripa calori O., ieientare nulla invitat Afr. fr.

Opomba: Star. cj. pf. invitassitis = invitaveritis Pl.

in-vītus 3, adv. -ē

1. s silo do česa pripravljen, izsiljen, prisiljen, zoper voljo, proti volji, nerad, neprostovoljen, braneč (upirajoč) se (naspr. cupiens, volens, libenter, voluntate): invitā saepe iuvamus ope O.; večinoma predik.: invitus facio, dico Ci., invito ei despondet filiam suam Ci., ne quis te invitum polliceri cogat Ci., invito et repugnanti per genas lacrimae fluunt Sen. ph., quocumque istinc loco seu volens seu invitus constitisti L., quod vos inviti secuti estis Ci., hic ordo, qui decrevit invitus Ci. ki je bil k temu sklepu prisiljen, nulla invitior esse solet Pl. fr., eum invitissimum dimisi Ci., civis libertatem nemo potest invitus amittere Ci., te dis hominibusque invitis omnia consecuturum Ci. zoper voljo bogov in … , absente populo et invito Ci., si se invito conarentur C., illa scelera invitissimā civitate facta sunt Ci. popolnoma zoper voljo, invitissimis Stoicis Ci. čeprav so se stoiki na vso moč upirali; z gen.: non invitum fore solutionis Icti. bo prav rad videl plačilo, bo vesel plačila; subst.: illud certe ab invitis exigi non oportet Ci., emere ab invito Ci.; pren.: verba rem non invita (rade) sequentur H., invitis oculis aspicere O., invita in hoc loco versatur oratio Ci., invitā lege agere Ci., invito sanguine Val. Fl.; adv.: invite loquere, gnate Sen. tr., invite cepi Capuam Ci., ficte referas gratiam invite danti Varr., invitius ad hoc genus sermonis accedere Ci.; adv. abl. invītō proti volji, nerad: Pl.

in-vius 3 (in [priv.], via) brezpoten, nehoden, neprehoden, nedostopen, nepristopen: regna V., saltus L., silva, saxa Cu., Alpes Eutr.; pesn.: gens O. nedostopno; z dat.: maria invia Teucris V.; pren.: nil virtuti invium T. nemogoče, invia virtuti nulla est via O.; pogosto subst. invium -iī, n nedostopen svet: prima tantum pars saxa rupesque habet et invii speciem Sen. ph., ruunt caesi per vias, per invia L., iuxta invia ac devia L., per invia Mel., per lubrica atque invia Cu.

in-vocātus¹ 3 (in [priv.], vocāre) nepoklican, nepovabljen: Ter., Vitr., (imagines) ad dormientem veniunt invocatae Ci., i. ad subsellia occurro Ci., quos invocatos vidit in foro N., nepovabljene; v dvoumju z invocatus2: invocatus soleo esse in corvinio Pl. nepoklican.

in-volvō -ere -volvī -volūtum

1. valiti, kotati v (na) kaj: fertur in abruptum (mons) silvas involvens secum V. s seboj valeč v svoj prepad; z dat.: obvios igni involvunt T., involvit venti se nubibus ipse vertex Lucr.; occ. zvaliti: ter sunt conati Ossae involvere Olympum O.; med.: involvitur aris V. se vali po … ; pren.: siqua iniquitas involveretur T. ko bi se počasi vrinila.

2. zavi(ja)ti, ovi(ja)ti, ogrniti (ogrinjati), zagrniti (zagrinjati), zakri(va)ti, pokri(va)ti: candelabrum involutum in praetorium deferre Ci., caput involvere Ci., veste L., veste prius tectā atque involutā defuncti Arn., foliorum lanuginem corpori involvi Plin., nec densae trepidis apium se involvere nubes cessarunt aquilis Sil., circa tympanum involutus funis Vitr., libellum membranā i. Tib., caput flammeolo Petr., sinistras sagis C., laevam togā Q., manum ad digitos usque L., caudis manum O., vulpem foeno O., se farinā Ph., crinem casside Sil., onera arenae involucris involuta Iust., sal in linteolo involutum Plin., involvi fumo O., ignis flammis involvit nemus V., auster aquā involvens naves V., campos undis Sil., vado Sil., flamma comam Sil., aesculus involvitur igni Sil., fluctibus involuti Amm., cuncti pari violentiā (imbris) involvebantur Ci., lodiculā involutus Suet., remediis lanis involutis Suet., nox involvens umbrā terram V., nimbi involvere diem V., involuti nubilo dies Sen. ph., aliquem nube i. Sen. tr., moenia nube Sil.; popolnoma pren.: meā virtute me involvo H. se zavijem (kakor v plašč), obscuris vera involvens V. resnico zavijajoč v temne besede, (homo) fraudibus involutus T. popolnoma zavit v … = poln … , pacis nomine bellum involutum Ci. skrita pod imenom, nequitia integumentis frontis involuta Ci. prikrita, magis ac magis se otio i. Plin. iun. ali se litteris i. Ci. zakopati se, zatopiti se v … , diuturno otio involuti Amm., se laqueis tam insidiosae interrogationis i. Plin. iun. zaplesti se, carmina historiis caecis O., ingenium variis modis Ph., ratio luminum multis involuta miraculis Plin. — Od tod adj. pt. pf. involūtus 3 zavit, zagrnjen, pogrnjen, zakrit; metaf. težko umljiv: occulta quaedam et quasi involuta aperire Ci., res involutas difiniendo explicare Ci., eloquentia Sen. ph., res omnium involutissima Sen. ph., causa obscuritate i. Ci.

Íō f (gr. Ἰώ) Ío (gen. Io) ali Ióna, hči argoškega kralja Inaha, Jupitrova ljubica. Ljubosumna Junona jo je spremenila v kravo in naročila stookemu Argu, da jo straži. Arga je usmrtil bog Hermes. Ker je Io preganjal obad, je blodila po svetu in prišla slednjič v Egipt, kjer je spet dobila človeško podobo in rodila Epafa. Istovetili so jo z boginjo Izido, Ozirisovo soprogo. Sklanjatev:

1. gen. Īūs, acc. in abl. Īō

2. lat. gen. Īōnis, acc. Īōnem, lat. dat. Īōnī: Acc. fr., Pl., O., Hyg., Pr. — Od tod adj. Īonius 3 ionski, Ionin, Iin (= od Ione ali Io preplavan); prim. Īōn 3.