Franja

Zadetki iskanja

  • Astyanēnus 3 astianenski: gens Cod. I. ljudstvo v Veliki Armeniji.
  • astycus 3, gl. asticus.
  • Astylos -ī, m Astil, Kentaver, ki je svoje tovariše odvračal od boja z Lapiti: O.
  • Astynomē -ēs, f (Ἀστυνόμη) Astinoma,

    1. Talajeva hči: Hyg.

    2. Amfionova hči: Hyg.

    3. Hrizova (Chryses) hči: Hyg.
  • Astynomus -ī, m (Ἀστύνομος) Astinom,

    1. Priamov sin: Hyg.

    2. gr. zgodovinopisec: Plin.
  • Astyochē -ēs, f (Ἀστυόχη) Astioha,

    1. Tlepolemova mati: Hyg.

    2. Agamemnonova sestra, Strofijeva žena: Hyg.
  • Astypalaea -ae, f (Ἀστυπάλαια) Astipalaja, otok v Sporadih nedaleč od Rodosa z istoim. mestom (zdaj Astipálaia); otočani so Ahila po božje častili: O., Mel., Plin., M. Od tod adj. Astypalaeicus 3 astipalajski: Plin. = Astypalēïus 3: regna O.; subst. Astypalaeēnsēs -ium, m Astipalajci, preb. Astipalaje: Ast. insulani Ci.
  • Astyr, gl. Astur.
  • Astyra -ae, f ali Astyrē -ēs, f Astira, eolidsko mesto: Mel., Plin.
  • astysmus, gl. astēismos.
  • asumbolus, gl. asymbolus.
  • Asūvius -iī, m Azuvij, rim. nom. propr.: Ci.
  • asȳla -ae, f bot. azila, sicer ferus oculus: Plin.
  • asȳlum -ī, n (gr. ἄσυλον) pribežališče, zavetišče, kakemu božanstvu posvečen kraj, kjer so preganjanci in zločinci dobili nedotakljivo zavetje: e fano Dianae servum suum, qui in illud asylum confugerat, abducit Ci., in fano lucoque eā religione et eo iure sancto, quo sunt templa, quae asyla Graeci appellant L., locum... asylum aperit L., asylum Iunonis V., Aesculapii T., asyla statuere T., vetustum asyli ius T. zavetno pravo.
  • asymbolus (asumbulus) 3 (gr. ἀσύμβολος) ne plačujoč nobenega prispevka (συμβολή) za obed, oproščen obednega prispevka: Ter., Gell.
  • asymmeter -tra -trum (gr. ἀσύμμετρος) nesomeren, asimetričen: Boet.
  • asyndeton -ī, n (gr. ἀσύνδετον) brezvezje (= izpuščanje veznikov, npr. veni vidi vici), govorna podoba: pozni slovničarji.
  • asyndetus 3 (gr. ἀσύνδετος, -ον) nezvezan, v nobeni zvezi,

    1. metr.: M.

    2. astr. o zvezdah, ki niso v nobeni zvezi (v stiku) z drugimi ozvezdji, osamljen: Mercurius Sid.
  • asyntrophon -ī, n (gr. ἀσύντροφον) asintrof, neki grm: Ap. h.
  • at, adverzativni veznik ali, toda, a, pa, (p)a vendar, nasproti (pa), z druge strani (pa).

    I.

    1. uvaja protirek v obliki kontrasta: non placet M. Antonio consulatus meus; at placuit P. Servilio Ci., qui arma capere potuerunt, proelium commiserunt, at reliqua multitudo fugere coepit C., magnae divitiae... brevi dilabuntur: at ingeni egregia facinora... immortalia sunt S.; postavlja nasproti posamezne pojme: non cognoscebantur foris, at domi, non ab alienis, at a suis Ci. zato pa, pač pa; okrepljeni veznik: at potius Pl. ali temveč, ali marveč, at etiam Ci. ali celo, at vero Ci. a zares, at certe O. a gotovo, at contra Ci. ali at e contrario N. a nasproti; elipt. brez glagola: nox erat et placidum carpebant fessa soporem corpora... At non infelix animi Phoenissa V.

    2. pri naglem prehodu h kakemu novemu odstavku ali nepričakovanemu, mikavnemu, čudovitemu prizoru: Caesar naves plano litore constituit. At barbari nostros navibus egredi prohibebant. C., conticuit tandem (Aeneas) factoque hic fine quievit V. (ob koncu III. speva Eneide). At regina... volnus alit venis V. (v začetku IV. speva), (Laocoon) simul manibus tendit divellere nodos...,... clamores simul horrendos ad sidera tollit... At gemini lapsu delubra ad summa dracones effugiunt V., tum litore curvo exstruimusque toros dapibusque epulamur opimis. At subitae... adsunt Harpyiae V.; prim. Tib. II, 5, 33. Poseb.

    3. v patetičnem govoru
    a) pri nepričakovanih spodbudah in prošnjah: at unum hoc quaeso, ut... Pl., at videte hominis intolerabilem audaciam Ci., me... Notus obruit undis. At tu, nauta, vagae ne parce malignus arenae H.
    b) pri prijaznih željah in v molitvah: at tibi dii bene faciant omnes Pl., at tu candidior semper candidiorque veni Tib., at vos, o superi,... quaeso, patrias audite preces. V.
    c) pri zakletvah in grožnjah: at te Iuppiter diique omnes perdant! Pl., at tibi dii dignum factis exitium duint! Ter., at tibi pro scelere di persolvant grates V., at vobis male sit, malae tenebrae Orci Cat., at vos respiciant dii periuriorum vindices Iust., at tibi ego continuo cyatho oculum hoc excutium tuum Pl.
    č) pri vzkliku prevzetosti, nevolje, bolečine idr.: at ut scelesta sola secum murmurat Pl., exi foras, sceleste! at etiam restitas? Ter., Horum omnium studium... una mater oppugnat. At quae mater! Ci. toda, ljubi bog, kakšna mati! at per deos immortales, quid est, quod dici possit? Ci., at quem hominem, C. Verres, tantā, tam insigni iniuriā affecisti? Ci., tangit ira deos. At non impune feremus O.

    II. uvaja neposredne ali posredno izrečene ugovore ali njih zavrnitve: edepol, facinus improbum. At iam ante alii fecerunt idem Pl., (herus) nunquam cuiquam nostrum verbum fecit. At nunc faciet Ter., An quia lex Porcia vetat? At aliae leges item condemnatis civibus... exilium permitti iubent S., dices: „quid postea, si Romae adsiduus fui?“ respondebo: „at ego omnino non fui“ Ci., „fateor me sectorem esse“; „at ego agricola et rusticus“ Ci., non potest esse miser quisquam sensu perempto; at id ipsum odiosum est, sine sensu esse Ci.; navaja misel namišljenega nasprotnika = tako se mi bo ugovarjalo, utegnil bi kdo ugovarjati: prudentia est senescentis aetatis. At memoria minuitur. Credo, nisi eam exerceas Ci.; postavlja nasproti posamezne pojme v ugovoru: parens tuus Catilinae fuit advocatus improbo homini, at supplici; fortasse audaci, at aliquando amico Ci.; uvaja ugovor in protiugovor, veznik je postavljen dvakrat: insipienter sperat (adulescens). At senex ne quod speret quidem habet. At est eo meliore condicione quam adulescens Ci.; okrepljeni veznik: at pol, at edepol, at hercule (hercle) Pl., L. idr., at mehercule Sen. ph., at pol quī (= atquī pol) Pl., at enim Pl., Ci. ali seveda, at vero Servius Sulpicius in Ci. ep. a vendar, at enim vero L.

    III. omejuje za pogojnimi in dopustnimi stavki = pa vendar, pa vsaj: si ego hic peribo,... at erit mihi hoc factum mortuo memorabile Pl., qua e poena si evolarunt, at maiorem subierunt Ci., si pars aliqua circumventa cecīderit, at reliquos servari posse confidunt C., causam si non commode, at libere dici Ci., istum hominem si minus (če že ne) supplicio affici, at custodiri oportebat Ci.; okrepljeni veznik: res quamvis rei publicae calamitosae, at tamen magnae Ci., consulibus si non adiuvantibus, at coniventibus certe Ci., quorum cognitio studiosis iuvenibus si non magnam utilitatem afferret, at certe bonam voluntatem Q., consules si minus fortes, at tamen iusti Ci., si moderatio illa non fuit, at fuit pompa, fuit incessus saltem Ci., si id consilium damnaret, at ille divideret saltem copias innumerabiles Cu.

    IV. včasih stoji v podreku kakega silogizma (= atqui): Ci.

    V. včasih se uporablja le kot prehodna členica (= autem): quae (naves) omnes citeriorem Hispaniam petiverunt. At ex reliquis una praemissa Massiliam... C., „quid faceres, cum sic mutilus miniteris?“ Atilli foeda cicatrix... frontem turpaverat H.

    Opomba: Sprva je bil veznik at prejkone = ad, zato so ga starodavniki tako tudi pisali; obratno pa se pri njih nahaja predlog ad pisan v obl. at.